محمد يوسف حريرى

27

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

ابصر قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا لَهُ غَيْبُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَبْصِرْ بِهِ ( كهف - 26 ) بينا . بيناتر . خداى تعالى ( نام‌ها و صفت‌هاى خداى رحيم ، ص 126 ) ابقى وَ اللَّهُ خَيْرٌ وَ أَبْقى ( طه - 73 ) پاينده‌تر . خداى تعالى است ( نام‌ها و صفت‌هاى خداى رحيم ، ص 126 ) ابليس فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ لَمْ يَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ ( اعراف - 11 ) - از شيطان يازده بار در قرآن مجيد ( طى سوره‌هاى طه ، حجر ، كهف ، بنى اسرائيل ، بقره ، اعراف ، شعراء ، سبا ، ص ) با عنوان ابليس ياد شده است و همه در مورد امر فرشتگان در سجده به حضرت آدم عليه السّلام و سرباز زدن او از اطاعت فرمان خدا و تصميم وى به گمراه كردن فرزندان آدم به انتقام مردود گشتن و تفضيل آدم بر وى . و جز در يك مورد همه جا از ابليس ضمن داستان حضرت آدم عليه السّلام ياد شده است . اما دربارهء ماهيت ابليس از نظر فرشته يا جن بودن اختلاف نموده‌اند و بنابر اخبار ائمه ( عليهم السلام ) ابليس از فرشتگان نبوده و از جن بوده ولى همراه فرشتگان بوده است لذا اعتقاد اماميه اين است كه ابليس از طايفهء جن است ولى به خاطر بندگى و اطاعت و قرب به پروردگار در صف فرشتگان جاى گرفت و نيز باتوجه به قرآن مجيد ( در سورهء اعراف آيهء 12 ) ابليس از آتش آفريده شده درحالىكه ملائكه از روحانيان مىباشند و همچنين بنابر قرآن ( در سورهء كهف آيهء 50 ) براى ابليس ذريه است درحالىكه فرشتگان ذريه ندارند . در جهت نام ابليس نوشته‌اند خداوند او را از تمام خير ملبس ( مأيوس ) گردانيد . ابن اللّه ( ا ن لّا ) 1 . قالَتِ النَّصارى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ ( توبه - 30 ) لقب حضرت مسيح عليه السّلام نزد مسيحيان . 2 . قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ ( توبه - 30 ) لقب عزير نزد يهوديان . ابن مريم وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ ( زخرف - 57 ) حضرت عيسى مسيح عليه السّلام پيامبر الهى . ابيض ( ا ىَ ) وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( آل عمران - ص 107 ) ابيض به معناى رنگ سفيد و در قرآن به عنوان صفت حوريان بهشتى و مؤمنان و هم‌چنين صفت نورى كه از دستان حضرت موسى عليه السّلام به عنوان معجزه ساطع مىگشت اشاره شده است . اين كلمه با تمام مشتقاتش 12 بار در قرآن ذكر شده است ( دانستنىهايى از قرآن كريم - ش 10 - ص 59 ) ابى لهب تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ وَ تَبَّ ( تبت - 1 ) 1 . ابو لهب . نام ديگر ( - ) سورهء تبت 2 . تنها كنيه‌اى كه در قرآن مجيد ذكر شده است و آن كنيهء عبد العزى بن عبد المطلب ( متوفى به سال 2 هجرى قمرى در مكه ) عم رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله . او به اتقاق همسرش ام جميل ( خواهر ابو سفيان ) از سرسخت‌ترين دشمنان پيامبر اكرم به‌شمار مىآمدند بطورى كه سورهء تبت درباره اين دو نازل شد . چون خبر شكست قريش را در غزوه بدر شنيد از شدت غصه دق كرد . جسد او در خانه ماند و گنديد بطورى كه نتوانستند آن را بردارند لذا عتبه