محمد يوسف حريرى

248

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

2 . به معنى درود - أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ( بقره - 157 ) صلوات نام جملهء مباركه « اللهم صل على محمد و آل محمد » است كه درود و نيايشى است بر حضرت رسول و آل او . و از معصوم نقل است كه صلوات اعتراف به ولايت محمد و آل محمد است . و در قرآن مجيد ( احزاب - 56 ) به فرستادن صلوات بر نبى مكرم حضرت محمد امر شده است ( إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً ) . و صلوات در موقع عهد و نذر واجب مىشود . و در موقع شنيدن نام آن حضرت به نظر بعضىها واجب است و در وسط نماز مستحب است . در قنوت و ركوع و سجود نماز مستحب است و در تشهد نماز واجب است . پيش از تلاوت قرآن مستحب است . صلوة ( ص لا ) 1 . دعا - « خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ ( توبه - 103 ) 2 . نماز - أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُوداً ( اسرا - 78 ) عبادتى واجب است براى كسى كه به سن تكليف رسيده و از مهم‌ترين وظايف دينى و بهترين اعمال دينى است . و فرموده‌اند اگر نماز قبول درگاه خداوند عالم شود عبادت‌هاى ديگر هم قبول مىشود و اگر پذيرفته نشود اعمال ديگر هم قبول نمىشود . افعال و اذكار نماز قيام و قعود و ركوع و سجده و جلوس و قرائت و تكبير و تهليل و تسبيح و تحميد و شهادتين و سلام است و زمان اداى آن در شبانه روز پنج مرتبه است . الف . نماز صبح - دو ركعت است پيش از طلوع آفتاب . ب . نماز ظهر - چهار ركعت است به هنگام ظهر . ج . نماز عصر - چهار ركعت است به هنگام عصر . د . نماز مغرب - سه ركعت است به هنگام مغرب . ه . نماز عشا - چهار ركعت است به هنگام بعد از مغرب . صلوة جمعه يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ ( جمعه - 9 ) دو ركعت نماز كه در روز جمعه به جاى نماز ظهر خوانده مىشود و جمع ما بين آن دو جايز نيست و وقت آن همان وقت ظهر است و واجب است . قبل از شروع ، دو خطبه ( مشتمل بر حمد و ثنا و درود بر نبى و آل او و وعظ و نصيحت و امر به تقوا و وعد و وعيد ) ايراد شود . نماز جمعه منعقد نمىشود مگر با امام عادل يا نايب او ، و در اين مسأله اختلاف است كه آيا نماز جمعه در حال غيبت واجب است يا حرام . و نماز جمعه از زن ساقط است . در نماز جمعه حداقل جماعت 5 نفر است . روايت شده انصاريان قبل از هجرت روز عروبه ( آدينه ) را براى عبادت خود تخصيص دادند و اين روز را روز جمعه خواندند ( و در سراى سعد بن زراره با او نماز گزاردند ) و اين اول جمعه بود كه در اسلام كردند و اول جمعه‌اى كه رسول خدا با اصحابش كرد به هنگام هجرت بود در راه مدينه . ( فرهنگ علوم - تفسير ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 29 - رسالهء علميّه ) صلوة خوف وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ ( نساء - 101 ) نماز يوميه‌اى است كه به هنگام جنگ و به وقت