محمد يوسف حريرى

246

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

راه ستوده شده ، و گفته‌اند راه اسلام و بهشت است . صراط دنيوى راه سعادت و نجات و رستگارى كه در لسان اخبار تعبير شده است به قرآن . اسلام . دين پيغمبر . امير المؤمنين . ائمه . طريق معرفت خدا و غير اينها ( كلم الطيب ، ص 723 ) صراط سوى ( س ىّ ) الصِّراطِ السَّوِيِّ ( طه - 135 ) راه راست و مستقيم . صراط عزيز إِلى صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ ( سبا - 6 ) به راه خداى نيرومند ستوده . صراط على حق نمسكه برخى از دانشمندان شيعه با اعمال ذوق و قريحه و سليقه در مورد حروف مقطعه به اين نتيجه رسيدند كه اگر حروف مكرر را حذف كنند ، جمله « صراط حق نمسكه » از آن استخراج مىگردد ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 129 ) صراط مستقيم اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ( فاتحه - 6 ) آن را به قرآن ، به آيين اسلام ، به پيامبر و امامان راستين تفسير نموده‌اند و از معصومين ( عليهم السلام ) نقل شده كه فرموده‌اند ماييم صراط مستقيم و يا صراط مستقيم ولايت امير المؤمنين است . و مسلم است كه پيامبر و ائمهء اهل بيت همه به آيين توحيدى خدا دعوت مىكردند . ( تفسير نمونه - حيوة القلوب ، ج 3 ) 2 . وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً ( انعام - 153 ) از نام‌هاى ( اوصاف ) قرآن مجيد است ، زيرا اين كتاب راهى استوار و پايدار به سوى خداست كه در آن نه انحراف است و نه سرگردانى . راه محكمى است به سوى بهشت كه هيچ كژى در آن نيست ( الاتقان ، ج 1 ، ص 182 و 185 - آشنايى با علوم قرآن ، ص 49 ) صرصر ( ص ص ) وَ أَمَّا عادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عاتِيَةٍ ( حاقه - 6 ) اين لفظ سه بار در قرآن مجيد ( فصلت 16 - قمر 19 - حاقه 6 ) آمده است و هر سه وصف باد عذابى است كه بر قوم عاد و زيد . عاد با بادى بسيار سرد و فزون از حد ( صرصر ) هلاك شدند . ( قاموس قرآن ) صرفه ( ص ف ) عقيدهء بعضى از متكلمان مسلمان در كيفيت اعجاز قرآن اين است كه خداوند رأى و ارادهء كسانى را كه در مقام مقابله و پاسخگويى و آوردن به مثل قرآن بوده برگردانده و ايشان را از اين عمل منصرف كرده . در كيفيت اين صرفه ( منصرف كردن ) سه وجه گفته‌اند : قدرتشان سلب مىشود . همت و داعيه‌شان منصرف مىشود . علم لازم به آنها داده نشده و يا اگر داده شده هنگام معارضه سلب مىشود . اين نظريه چندان طرفدارى ندارد و بر اين استدلال‌ها پاسخ‌هايى داده شده است . ( دائرة المعارف فارسى - قرآن‌پژوهى ، ص 128 ) صعود ( ص ) سَأُرْهِقُهُ صَعُوداً ( مدثر - 17 ) كوهى است در جهنم ( الاتقان ، ج 2 ، ص 454 - لغت‌نامه ) صعدا كوهى است در جهنم و درهء ( وادى ) سقر در آن واقع است ( حق اليقين ، ص 509 - ترجمهء عقاب الاعمال ، ص 626 )