محمد يوسف حريرى
20
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
آيهء ليلى آيهاى از قرآن مجيد كه در شب بر رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله نازل شده باشد . آيهء ماعون آيهء 7 سوره ماعون : وَ يَمْنَعُونَ الْماعُونَ آيهء مباهله آيهء 61 سورهء آل عمران : فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ ( قرآنپژوهى ، ص 13 ) آيهء متشابه هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ ( آل عمران - 7 ) از جمله اقوال در مورد آيات متشابه اين است كه آياتى هستند كه مىتوان معانى مختلف و متعددى را به آن نسبت داد . به عبارت ديگر متشابهات آياتى هستند كه ظاهرشان مراد نيست و محتاج به تأويل است . در اعتقاد شيعه داناى تأويل آيات متشابه تنها معصومين ( عليهم السلام ) هستند . آيهء متعه ( م ع ) آيهء 24 سورهء نساء : فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً ( بيان ، ص 396 ) آيهء متوعده ( م ت و عّ د ) آيات متوعده آياتى از قرآنند كه در آن وعده و وعيد داده شده است . آيهء مجادله آيهء 1 سورهء مجادله : قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجادِلُكَ فِي زَوْجِها آيهء مجمل ( م م ) آيات مجمل آياتى از قرآن مجيدند كه بدون تفصيل نازل شده و از ظاهرش مراد و معنى و تفسير آن مفصلا معلوم نگردد بلكه محتاج توضيح است كه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله به تفصيل آنها را بيان فرمود و يا تفصيل آن را آيه ديگر بيان كند . ( سر البيان فى علم القرآن ، ص 57 - تاريخ نزول ، ص 41 ) آيهء محاربه آيهء 33 سورهء مائده . إِنَّما جَزاءُ الَّذِينَ يُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً . . . ( فقه اهل بيت - ش 11 و 12 - ص 144 ) آيهء محبت آيهء 54 سورهء مائده . يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ ( گذرى بر قرآن - ص 26 ) آيهء محكم هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ ( آل عمران - 7 ) - از جمله اقوال در مورد آيات محكم آن است كه آياتى هستند كه معنى آنها روشن و صريح است و محتاج به تأويل نيست و بايد بدانها ايمان آورد و عمل كرد . اكثريت عظيم آيات قرآنى محكماند . آيهء مداينه ( م ى ن ) آيهء 282 سورهء بقره : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى . . . - آيهء دين يا آيه مداينه بلندترين آيهء قرآن مجيد است و شامل بسيارى از احكام وضعى و تكليفى ، واجب و حرام ، مولوى و ارشادى است كه شايد بالغ بر 24 حكم شود . ( تاريخ قرآن ، ص 582 - تاريخ جمع قرآن كريم ، ص 144 - نصايح يا سخنان چهارده معصوم ، ص 358 ) آيهء مدح آيات مدح ، آياتى از قرآن مجيدند كه در مورد مدح است ، مانند بعضى از آيات سورهء دهر كه فرمودهاند در شأن حضرت امير و حضرت زهرا