محمد يوسف حريرى

194

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

مخلوق ) در آيه‌هاى 6 و 7 ياد شده است . ( منهج الصادقين - الاتقان ، ج 1 ، ص 196 - قرآن مجيد ) سورهء بقره دومين سورهء قرآن مجيد و از سور مدنى است با 286 آيه . بعد از سورهء فاتحة الكتاب و پيش از سورهء آل عمران قرار دارد . ( و طولانىترين سورهء قرآن است ) . مأخذ اسم سوره آيه‌هاى 67 ( و 68 . . . ) است . در اين سوره بحث مىشود از : 1 . احكامى دربارهء : حج ، روزه ، جهاد ، صدقه ، ربا ، شراب ، قمار ، زناشويى با مشركان ، شير دادن فرزند و . . . 2 . توصيفى از مؤمنان و كافران و منافقان . 3 . داستان خلق آدم و عصيان شيطان و مسألهء آدم و شيطان و بيرون آمدن حضرت آدم عليه السّلام از بهشت . 4 . ايرادگيرى بيجاى بنى اسرائيل و چگونگى گوساله پرست شدن آنها و آزردن پيغمبرانشان و نيز ناراحتى ايشان در زمان رسول اسلام كه چرا پيغمبرى در ميان قومى جز ايشان قرار گرفته است . 5 . داستان‌هاى ديگر . سورهء بلد ( ب ل ) نودمين سورهء قرآن مجيد و از سور مكى است با 20 آيه ( باجماع ) . بعد از سورهء فجر و پيش از سورهء شمس قرار دارد و مأخذ اسم سورهء آيهء اول است ( به معنى شهر و در اين‌جا شهر مكه ) . محتواى اين سوره مشتمل است بر : 1 . اشاره به اين‌كه زندگى انسان در عالم دنيا همواره توأم با مشكلات و رنج است . 2 . شمردن قسمتى از مهم‌ترين نعمت‌هاى الهى بر انسان و اشاره به ناسپاسى انسان در مقابل اين نعمت‌ها . 3 . تقسيم مردم به دو گروه اصحاب ميمنه و اصحاب مشئمه و بيان گوشه‌اى از سرنوشت آنها . سورهء بنى اسرائيل هفدهمين سورهء قرآن مجيد و از سور مكى است با 111 آيه . بعد از سورهء ابراهيم و پيش از سوره نحل قرار دارد . مأخذ اسم سوره از آن جاست كه بخش قابل ملاحظه‌اى در آغاز و پايان آن پيرامون بنى اسرائيل است و غالب مفسران همين نام را براى اين سوره برگزيده‌اند . گرچه اين سوره بنام اسراء نيز ناميده شده كه مأخذ نام ، آيهء اول سوره است و اسراء سير در شب است و در اين‌جا مراد معراج رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله است محتواى سوره بر محور امور چندى است : 1 . بنى اسرائيل ( و تاريخ پرماجراى آنها ) 2 . اخلاق و آداب ( حق‌شناسى در همه سطوح به خصوص دربارهء والدين و خويشان مسأله بخل و تكبر و . . . ) 3 . حرام‌ها ( اسراف ، تبذير ، كم‌فروشى ، مال يتيم خوردن ، خونريزى ، فرزندكشى ، زنا ) 4 . توحيد ( استدلال توحيد براى بت‌پرستان و مشركين ) 5 . معاد ( مسأله كيفر و پاداش و نامهء اعمال و نتايج آن ) . 6 . نبوت ( دلايلى براى نبوت از جمله قرآن و معراج ) . 7 . قرآن ( دليل نبوت ، اعجاز آن و عدم توانايى مقابله با آن . تأثير آن براى درمان هرگونه بيمارى اخلاقى و اجتماعى . هدايت آن ) 8 . انسان ( مخلوقى برتر از ديگر مخلوقات . مخلوقى داراى آزادى كه نتيجهء هرگونه عمل نيك و بدش به او برمىگردد . مخلوقى كه گناه ميان او و