محمد يوسف حريرى

174

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

سبب نزول - اسباب نزول سبت يهود ( س ) وَ قُلْنا لَهُمْ لا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ ( نساء - 154 ) شنبه نزد يهود ، آخرين روز هفته است و سبت يهود عبارت است از قطع عمل در شريعت موسى و آن مطابق روز شنبه است . در قرآن كريم ( در سوره‌هاى نساء 47 و 154 - بقره 65 ، اعراف ، 163 - نحل 124 ) از سبت ياد شده و به اهميت اين روز نزد يهود و تجاوز بعضى از آن قوم از رعايت حدود آن اشاره شده است . ( قاموس قرآن - و . . . ) سبحان ( س ) سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى ( اسراء - 1 ) 1 . نام ديگر سورهء بنى اسرائيل ( اسراء ) است ( تفسير نمونه ) 2 . پاك و منزه و پاك و دور از هر پليدى و بدى خداى تعالى است ( نام‌ها و صفت‌هاى خداى رحيم ، ص 144 ) سبع رجوع كنيد به قسمت « هفت » سبع طوال ( ط ) 1 . نام هفت سورهء طولانى قرآن به جهت اين‌كه اطول سور قرآنند كه به ترتيب عبارتند از سوره‌هاى بقره ، آل عمران ، نساء ، مائده ، انعام ، اعراف ، انفال با سوره توبه ( به جهت اين‌كه بين اين دو سورهء آخر بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ نيست در حكم سوره واحدى در نظر گرفته مىشوند ) و برخى را عقيده بر آن است كه سورهء هفتم سورهء يونس است . ( منهج الصادقين - اصول كافى ، ج 2 ، ص 104 - پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 101 - قرآن پژوهى ، ص 14 ) 2 . مراد از سبعهء معلقات است ( فرهنگ آنندراج ) - معلّقات . سبع طول ( ط و ) 1 . هفت سورهء طولانى قرآن مجيد . بيشتر اين هفت سوره را دانسته‌اند : بقره ، آل عمران ، نساء ، مائده ، انعام ، اعراف ، انفال يا توبه يا يونس يا كهف ( تاريخ قرآن ، ص 594 - آشنايى با علوم قرآن ، ص 194 ) 2 . سبعهء معلقه ( لغت‌نامه ذيل طول ) - معلقات سبع مثانى ( م ) وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ ( حجر - 87 ) 1 . طبق رواياتى از معصوم عليه السّلام مراد ائمه اطهارند ( عليهم السلام ) 2 . اسم قرآن است . مجموع قرآن است و وجه تسميه اين‌كه خداوند در قرآن امثال و حدود و فرايض و احكام را يكى پس از ديگرى قرار داده و آنها را به هم پيوسته كرده است . 3 . هفت معنى است كه قرآن بر آن مشتمل است از امر و نهى و بشارت و انذار و مثل و قصص و تذكير نعيم . 4 . هفت سورهء دراز ( سبع طوال ) است ، از آن جهت كه اخبار و عبرت‌ها در اين سور دو به دو آمده . 5 . طبق روايات از معصوم سورهء فاتحه الكتاب است و در باب تسميهء آن چند قول است : اين سوره حاوى هفت آيه است و الفاظش مثنى و مكرر است ( اللّه ، رحمن ، رحيم ، مالك ، اياك و صراط . ) اين سوره در هر نمازى دو بار خوانده مىشود . اين