خداوند متعال فرمود : زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ وَ الْحَرْثِ ، ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا ، وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ . قُلْ أَ أُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذلِكُمْ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها ، وَ أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ ، وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ « 1 » . با اين نمونه و ديگر نمونه‌هاى تربيت و تمرين ، قرآن و اسلام توانستند انسان را از بندگى شهوتهاى درونى او كه در اعماق جانش مىخليدند ، آزاد سازند ، تا شهوات انسانى در جاى خودشان قرار گيرند ، و تنها وسيله‌اى براى متوجه ساختن انسان به خواسته‌هايش باشند ، نه يك نيروى محرّكه‌اى كه ارادهء انسان را آن چنان مسخّر خويش گردانند كه در برابر آنها هيچ تاب و توانى برايش نماند . حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله اين كار آزاد سازى انسان را از شهوات نفسانى و خواسته‌هاى درونىاش « جهاد اكبر » نام نهاد . اگر داستان تحريم شراب خوارى را در تاريخ تشريع اسلام در نظر بگيريم ، خواهيم توانست در پرتو اين نمونه عملكرد باز سازى نيروى انسانى در اسلام ، ميزان موفقيت قرآن را در آزاد سازى انسان مسلمان از اسارت شهوت ، و رشد دادن ارادهء او براى ايستادگى و مقاومت در برابر شهوات نفسانى ، دريابيم . قوم عرب در دوران جاهليّت ، سخت آزمند ميگسارى و معتاد به شرب خمر شده بودند ، تا آنجا كه به حكم انس و عادت ، شراب يكى از ضرورتهاى زندگى آنان شده بود ، و گسترهء پردامنه‌اى از شعر و تاريخ و ادبيات آنان را اشغال كرده بود ؛ چنان كه اسماء و صفات فراوانى در لغت عرب براى شراب به هم رسيده بود . دكانهاى شراب فروشى شبانه روز باز بودند و پرچمهاى مخصوص بر فراز آن دكانها در اهتزاز بود . يكى از جلوه‌هاى رواج بازرگانى انواع شراب ، آن بود كه واژهء « تجارت » مترادف با « شراب فروشى » شده بود . در ميان چنين ملّت شيفتهء ميگسارى و دلدادهء باده نوشى ، اين آيهء شريفه از قرآن كريم نازل شد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ، إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ ، فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ « 2 » . همين كه قرآن ندا در داد : فَاجْتَنِبُوهُ ! مسلمانان آهنگ خمره‌هاى چرمين شراب كردند و با

--> ( 1 ) آل عمران / 14 - 15 ( 2 ) مائده / 90