الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجِيلِ ، يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ وَ يَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَ الْأَغْلالَ الَّتِي كانَتْ عَلَيْهِمْ ، فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ « 1 » . همچنين ، وقتى از وظيفهء پيامبر در برابر مردمان امّى سخن به ميان مىآورد : هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ « 2 » . پيامبران اولوا العزم و مأموريت دگرگون سازى اجتماعى شايد همين بعد از مأموريت و رسالت باشد كه پيامبران اولوا العزم را از پيامبران ديگر متمايز مىگرداند . چه بسا مقصود از تلاوت آيات در عبارت يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ نيز [ اشاره به ] همين بعد از نهضت دگرگون سازى باشد . و نيز ، چه بسا آيه‌اى كه در سورهء ابراهيم عليه السّلام دربارهء موسى عليه السّلام آمده است ، اشاره به اين حقيقت داشته باشد : وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ ، إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ « 3 » . بويژه اگر در نظر آوريم كه اين آيه در سياق سخن خداوند : الر ؛ كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلى صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ آمده است ، و مقصود از اين دو آيه - جمعا - مقايسهء كار اصلى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در بيان خود قرآن - با كار دگرگون سازى اجتماعى موسى عليه السّلام است . ب ) برنامهء صحيح براى اين انقلاب اين دگرگونى ريشه‌اى ، طبعا ، به يك برنامهء صحيح و يك روش مستقيم نياز دارد كه بعد دوم هدف را مشخص سازد ، اين برنامه در كتاب و حكمت شكل مىگيرد : وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ ؛ « كتاب » كه نمايندهء شريعت و دين است ؛ و « حكمت » كه نمايندهء دانش و شناخت است ؛ دانش و شناخت نسبت به حقايق عالم وجود ؛ قانونها و سنّتهايى كه بر جهان آفرينش حاكم‌اند ؛ سنّتهايى كه بر تاريخ زندگى و حركت و تحوّل بشر حاكم‌اند ؛ و هر آنچه در

--> ( 1 ) اعراف / 157 ( 2 ) جمعه / 2 ( 3 ) ابراهيم / 5