السيد محمد باقر الحكيم ( مترجم : فشاركى )

108

علوم القرآن ( علوم قرآنى ) ( فارسى )

براى مسابقه و رقابت در اين زمينه‌ها ترتيب مىدادند ؛ و گاه اهتمام به درجه‌اى مىرسيد كه بعضى از متون مقدّس را در اماكن مقدّسه محفوظ نگاه مىداشتند ، تا نشانگر تقدير و تحسين آنان نسبت به آن متون بوده باشد . چنان كه در ارتباط با آويختن معلّقات سبع يا عشر به ديوار كعبهء معظّمه حكايت كرده‌اند . همين عادت فراگير در ميان عربهاى مسلمان ، آن روزگار ، عدهء زيادى از آنان را به سوى الفاظ قرآن كريم و حفظ و تكرار آن سوق مىداده است . 2 . قرآن كريم در نگرش مسلمانان ، سنگ زيربناى اساسى را در فرهنگ و افكار و عقايدشان تشكيل مىداده است ؛ كه ما پيش از اين ، در مقام توضيح و تبيين ميزان اهتمام مسلمانان به قرآن به عنوان نخستين نكته در سير طبيعى مسايل و حوادث ، متذكّر آن شديم . همان گونه كه توجّه به اين امر ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را واداشت تا به تدوين قرآن كريم به منظور محافظت آن از آفات و خطرات بپردازد ، مسلمانان را نيز واداشت تا به حفظ و تكرار قرآن كريم بپردازند و بدين وسيله ، افكار و فرهنگ و مفاهيم آن را پاس دارند ، و با سنّتها و تشريعهاى اسلامى كه قرآن در بر دارد ، آشنا شوند . 3 . قرآن كريم - بر پايهء فرهنگى كه دربردارندهء آن است ، به گردآورندهء آن در اجتماع و در نظر مردم امتيازى مىبخشد كه با امتيازاتى كه امروزه دانشمندان نسبت به ديگر مردمان به دست مىآورند ، مشابهت دارد ؛ و اين امتياز اجتماعى يكى از عوامل مهم گرايش به علوم و تحصيل آنها در تمامى ادوار زندگى انسان بوده است . بنابراين ، طبيعى است كه يكى از عناصر مؤثّر در حفظ و تكرار قرآن كريم نيز بوده همين امتياز باشد . تاريخ دربارهء نقشى كه قاريان در جامعهء اسلامى به طور كلّى داشته ، و قداستى كه در چشم و نظر مسلمانان از آن برخوردار بوده‌اند ، سخن بسيار دارد . 4 . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به عنوان رهبر امّت اسلامى و توجيه‌كنندهء مسلمانان ، پيوسته بر حفظ و تكرار آيات و سور قرآنى تشويق و ترغيب مىفرموده است . ما خوب مىدانيم كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله تا چه اندازه از محبوبيّت در دل و جان بسيارى از مسلمانان برخوردار بوده است ، و تا چه حد مىتوانسته در زندگانى و رفتار مسلمانان مؤثّر باشد ؛ چنان كه در بسيارى از توجيهات و توصيه‌هاى آن حضرت ، انگيزهء مسلمانان براى