السيد محمد باقر الحكيم ( مترجم : فشاركى )
109
علوم القرآن ( علوم قرآنى ) ( فارسى )
اجابت فرمان پيامبر ، همين قدرت تأثير روحانى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بوده است ، بدون آن كه به ميزان لزوم و وجوب شرعى آن توصيهها توجّهى داشته باشند . 5 . خداوند سبحان ثواب فراوانى براى قاريان قرآن و حافظان آن قرار داده است و در آن روزگاران ، بسيارى از مسلمانان شيفتهء افزودن بر ثوابهاى خويش بودند ، به خصوص كه تازه با اسلام آشنا شده بودند و همواره در پى آن بودند كه اسلام در تمامى كارهايشان انعكاس پيدا كند . به هر حال ، برخى از اين عوامل يا همهء اينها ، تأثير بسزايى در زندگانى مسلمانان داشتند . چنان كه تاريخ اسلام از وجود جماعتهايى انبوه از مسلمانان خبر مىدهد كه به عنوان قرّاء شناخته مىشدند و داراى اعتقادى محكم بودند ، و نقش قابل توجّهى در زندگى اجتماعى ايفا مىكردند ، و در اختلاف نظرهاى سياسى كه براى مسلمانان پيش مىآمد ، حضورشان وزنهء ترجيح يك جناح بر جناح ديگر به حساب مىآمد . 6 . علاوه بر اينها ، ماهيت قضايا حكم مىكند كه قرآن كريم را هر مسلمانى كه توانايى تدوين و كتابت داشته است ، نگاشته و تدوين كرده باشد . زيرا ، هر جماعت يا امّتى كه به چيزى اهميّت مىدهد ، و آن را بيانگر جنبهء قابل توجّهى از جنبههاى زندگى خود مىشناسد ، با وسايل گوناگون در حفظ آن مىكوشد ، و بىشك ، نگارش و كتابت ، براى كسانى كه از عهدهء آن بر مىآمدهاند ، سادهترين و آسانترين وسيله براى اين منظور بوده است . به همين جهت ، مشاهده مىكنيم كه برخى روايات به وجود تعدادى مصحف يا قطعات مختلف از مصحف نزد بسيارى از صحابه اشاره دارند . ناگزير به اين نتيجه مىرسيم كه ، به موجب عوامل ياد شده ، نسخههايى فراوان از قرآن كريم در دسترس صحابه بوده است ، و فرض تحريف قرآن بر اثر غفلت يا اشتباه يا نرسيدن بعضى آيات قرآنى به دست بعضى از گردآورندگان قرآن معقول نيست . حالت دوم ، مطلقا فرضيهء نادرستى است . زيرا مطالعهء تاريخ عهد شيخين و شرايط آن دوران ما را به صدور چنين حكمى مىرساند ، و به تكذيب اين فرضيّه وامىدارد . توضيح اين كه ، تحريف عمدى مىتواند به يكى از اين دو سبب بوده باشد :