نقش مسلمانان در حيات انسانيّت دارد ، نشأت مىگرفت . بر اثر اين اقبال فراوان و استقبال روزافزون نسبت به فراگيرى و تكرار قرآن ، جماعت انبوهى در ميان مسلمانان شكل گرفتند ، كه به حفظ قرآن كريم و قرائت و تكرار متن آن به شكل مضبوط و دقيق ، شهرت يافته‌اند . امّا ، سؤال اين است كه آيا اين وسيله براى آن كه قرآن كريم را از هر گونه تحريف و تزوير بر اثر خطا و اشتباه در امان نگاه دارد ، كفايت مىكند ؟ يا اين كه دخالت شرايط و عوامل ديگرى مانع از آن خواهد شد كه اين جماعت از عهدهء انجام وظيفه در مقام حفاظت از متن قرآن در برابر خطرات احتمالى به خوبى برآيند ؟ آن دسته از صحابه ، كه به حفظ قرآن مشهور شده‌اند ، به هر درجه از ورع و تقوا و امانت و اخلاص كه رسيده باشند ، به هر حال ، افرادى عادى هستند كه خطا و نسيان در كار آنها خواهد بود . از سوى ديگر ، موقعيّت تاريخى و نوع مسؤوليّتى كه بر عهده داشتند ، آنان را در معرض قتل و شهادت قرار مىداد ، يا آن كه امكان داشت به منظور دعوت مردم به سوى خداوند سبحان ، در اقطار سرزمين‌هاى اسلامى پراكنده شوند . همهء اين چيزها ، كه امكان وقوع آنها بود ، مىتوانستند خطراتى براى نصّ قرآنى باشند ؛ زيرا ، با اين فرض ، حفظ آن به وسيلهء مذكور - حافظهء صحابه - موكول شده ، و به اين ترتيب ، در گرو مسائل بسيارى قرار گرفته بود . براى بروز اين خطر ، كافى بود يكى از صحابه كه به دور از مدينهء منّوره مىزيست ، به يك اشتباه مشخص در نصّ قرآنى دچار گردد ، و از همان جا يك اختلاف نشأت بگيرد ، در حالى كه مسلمانان مرجع اصيلى براى ثبت و ضبط متن قرآن نداشتند . در اينجا ، ما نمىخواهيم بگوييم كه چنين چيزى در عمل روى داد ، و مسلمانان در چنين اختلاف و خطايى واقع شدند . مىخواهيم بر اين تأكيد كنيم كه اين امر يك خطر مجسّم ( ممكن ) بوده كه همواره امكان گرفتار شدن مسلمانان به آن در بعضى اوضاع و احوال ، وجود داشته است . ج ) رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله با همه آلام و آمال مسلمانان ، با درك نيازهاى آنان ، و با فهم مسؤوليّت عظيمى كه مقتضاى شرايط و اوضاع و احوال مرحلهء تكوين امّت اسلامى بود ، و