تدوين قرآن در زمان نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله سير طبيعى مسائل و حوادث ، به روشنى دلالت بر آن دارد كه تدوين قرآن در عهد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به طور كامل انجام پذيرفته است . منظور ما از سير طبيعى مسايل و حوادث ، مجموع اوضاع و احوال و شواهد قطعى و مسايل مسلّم و يقينى ، در ارتباط با زندگى پيامبر و مسلمانان و نيز در ارتباط با قرآن است ، كه ما را به يك علم بديهى و ضرورى مىرسانند ، مبنى بر اين كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در زمان حيات خود به جمع و تدوين قرآن همّت گماشته است . اين اوضاع و احوال و شواهد و خصوصيّات به شرح زير است : الف ) قرآن كريم قانون اساسى امّت اسلامى به حساب مىآيد ، و تكيه‌گاه عمدهء كيان عقيدتى و تشريعى و فرهنگى و ديگر برنامه‌ها و راه و روشهاى اسلامى در امور اجتماعى و اخلاق مىباشد . همچنين قرآن محكم‌ترين و متقن‌ترين منابع تاريخى و دل‌انگيزترين متون ادبى نزد مسلمانان است . مسلمانان در سالهاى نخستين حيات اجتماعى ، به جز قرآن كريم ، از هيچ گونه توان فكرى و فرهنگى در ميدانهاى مختلف كه جولانگاه فكر انسانى است ، برخوردار نبودند ، و قرآن ، براى آنان ، به عنوان يك امّت جديد ، تشكيل دهندهء محتواى روحى و فكرى و اجتماعى آنان بود . به عنوان مثال ، در آن روزگار ، امّت اسلامى ، از آن چنان فرهنگ مايهء عقيدتى ، كه بتواند ايمان راسخ خود را به وحدانيّت خداوند سبحان بر آن استوار سازد ، و رابطهء شناخت خود را با جهان آفرينش و زندگى برقرار گرداند ، محروم بود . دربارهء ديگر زمينه‌هاى فكرى ، روحى ، فرهنگى نيز همين طور بوده است . اينها همه يك چهرهء شاخص از اهميّت ذاتى قرآن در زندگى مسلمانان براى ما تصوير مىكند ، و ديدگاه آنان را - به عنوان يك امّت - نسبت به قرآن كريم ، مشخّص مىسازد . ب ) مسلمانان ، از همان آغاز ، بر حفظ و فراگيرى و تكرار مداوم قرآن توجه ويژه داشته‌اند ، و اين طرز رفتار آنان ، از ديدگاهى كه نسبت به قرآن كريم داشتند ، و جايگاه مهمّى كه براى قرآن در زندگى اجتماعى خود قائل بودند ، و پايگاه با عظمتى كه قرآن در ارتباط با