اعمالشان نابود شد ، و أصبحت ديارهم بورا ؛ يعنى خانه‌هايشان ويران و نابود شد . « 1 » از ابن عباس نقل شده است : وَ أَنْتُمْ سامِدُونَ « 2 » ، در زبان يمنى بدين معناست كه شما از عذاب الهى غافليد . « 3 » و نيز در مورد سخن خداى متعال : أَ تَدْعُونَ بَعْلًا « 4 » گفته است : « بعلا » در زبان مردم يمن به معناى بتى بود كه پرستش مىشد . ابن عباس مىگويد : واژهء « وزر » در گويش قبيله هذيل به معناى « نوه » است . « 5 » او در مورد آيهء : فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً « 6 » ، گويد : « مسطورا » به معناى « مكتوبا » ( نوشته شده ) و گويش حميرى است ، زيرا آنان كتاب را « أسطور » مىناميدند . « 7 » از اين‌رو مىتوان گفت : ابن عباس در جستجوى واژه‌هايى بود كه از زبان ديگرى وارد زبان عربى شده بود و معناى آنها را به دست مىآورد . سعيد بن جبير از ابن عباس نقل كرده است كه وى در مورد آيهء : إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ « 8 » ، گفته است : در زبان حبشى هرگاه كسى در شب بپاخيزد گويند : نشأ . « 9 » از ابن عباس راجع به « قسورة » در آيهء : فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ « 10 » ، سؤال شد گفت : منظور از آن « أسد » است كه در فارسى شير و در زبان قبطى « أريا » و در زبان حبشى به آن « قسورة » گويند . « 11 » نيز از ابن عباس راجع به آيهء : يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ « 12 » ، « هريك از آنان دوست دارد هزار سال عمر كند » پرسيدند . او گفت : اين همان سخن ايرانيان است كه مىگفتند : « سال زه نوروز ، مهرگان جر » . « 13 »

--> ( 1 ) - مشكل القرآن و غريبه ، ج 2 ، ص 133 . ( 2 ) - نجم / 61 . ( 3 ) - الاتقان ، ج 1 ، ص 135 ، س 1 . ( 4 ) - صافات / 125 . ( 5 ) - الاتقان ، ج 1 ، ص 135 ، س 12 . ( 6 ) - اسراء / 58 . ( 7 ) - همان مأخذ ، س 17 . ( 8 ) - مزّمل / 6 . ( 9 ) - تفسير طبرى ، ج 1 ، ص 6 . ( 10 ) - مدّثر / 51 . ( 11 ) - همان مأخذ . ( 12 ) - بقره / 96 . ( 13 ) - همان مأخذ . ص 340 .