مصطفى الصاوي الجويني ( مترجم : موسى دانش ، حبيب روحانى )

41

مناهج في التفسير ( شيوه هاى تفسير قرآن كريم ) ( فارسى )

بَخِلَ وَ اسْتَغْنى * وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنى * فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى « 1 » ، « امّا آن كسى كه در راه خدا انفاق كند و پرهيزگارى پيش گيرد و جزاى نيك الهى را تصديق كند ، ما او را در مسير آسانى قرار مىدهيم و امّا كسى كه بخل ورزد و از اين طريق بىنيازى طلبد و پاداش نيك الهى را تكذيب كند ، ما به زودى او را در مسير دشوارى قرار مىدهيم . » شايد بتوان گفت ، اين حديث از فقر فكرى انسان در موضوع اراده‌اش مىكاهد و به او آرامش خيال مىدهد . در صورتى كه خداوند در دنيا ، مردم را از درجات و جايگاهشان در آخرت نزد خود آگاه سازد ، پيداست كه چه هرج‌ومرجى حاكم خواهد شد و چگونه فساد همه‌جا را دربرخواهد گرفت . آرى همهء حكمتها در كلمهء « إعملوا » ( كار خود را انجام دهيد ) نهفته است . البته قرآن مطالبى را كه اهل كتاب و مشركان از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله پرسيده‌اند ، بازگو مىكند و خداوند در كتاب محكمش با ردّ ادّعاهاى آنان پاسخى دندان‌شكن به مشركان داده و به آنان فهمانده است كه آنچه از فرستاده او مىپرسند تنها به علم خداوند و قدرت منحصر به فرد او بستگى دارد . رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله به موضوع قيامت زياد مىانديشيد ، نه به زمان و ساعت آن ، زيرا مردم از قيامت و آنچه در انتظار آنان بود از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله مىپرسيدند . مشركان مكه از روى استهزا از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله راجع به زمان وقوع قيامت سؤال مىكردند و خداوند اين آيات را نازل فرمود : يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها * فِيمَ أَنْتَ مِنْ ذِكْراها * إِلى رَبِّكَ مُنْتَهاها « 2 » ، « از تو درباره قيامت سؤال مىكنند كه در چه زمانى واقع مىشود ؟ تو را با ياد آورى اين سخن چه كار ؟ نهايت آن به سوى پروردگار تو است . » و نيز به خاطر پرسش قريش اين آيه نازل شد : يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها * قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللَّهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ « 3 » ، « از قيامت از تو سؤال مىكنند كه وقوع آن در چه زمانى است ؟ بگو : علمش نزد پروردگار من است و هيچ‌كس جز او

--> ( 1 ) - ليل / 5 - 10 . ( 2 ) - نازعات / 42 - 44 . ( 3 ) - اعراف / 187 .