كه در پرتو آن راه خواهيد سپرد ، حديد ، 28 ) . - هدى ، چنان كه در آيهء مشهور سى و پنجم نور مىخوانيم : اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ، مَثَلُ نُورِهِ . . . شايان توجه است كه مقاتل در اينجا ضمير ملكى را به خدا ارجاع مىدهد ، در حالى كه در تفسير ، چنان كه ديديم ، بر كلمهء ارض وقف و به مَثَلُ نُورِهِ ابتدامىكند و ضمير را به محمّد ( ص ) نسبت مىدهد . - نبى ، چنان كه در همين آيه مىفرمايد : نُورٌ عَلى نُورٍ ، يعنى پيامبرى از نسل پيامبران ؛ - روشنايى روز ( ضوء النّهار ) ، چنان كه مىفرمايد : وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ ( و تاريكيها و روشنى را پديد آورد ، انعام ، 1 ) ؛ - روشنايى ماه ( ضوء القمر ) : وَ جَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُوراً ( ماه را روشنى آنها گردانيد ، نوح ، 16 ) ، يعنى ماه را در آسمانها روشنى اهل آسمانها و زمين گردانيد ؛ - روشناييى كه خداوند به مؤمنان عطا خواهد فرمود تا در روز ( قيامت ) از صراط بگذرند : يَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ ( روزى كه مردان و زنان مؤمن را مىبينى كه نورشان پيشاپيش آنها راه مىسپرد ، حديد ، 12 ) ؛ - بيان آنچه از حلال و حرام و احكام و مواعظ در تورات آمده است : إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَ نُورٌ ( ما تورات را كه در آن هدايت و روشنايى است فرو فرستاديم ، مائده ، 44 ) ؛ - قرآن ، كه آن نيز بيان حلال و حرام است ، چنان كه مىفرمايد : فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا ( پس به خدا و فرستاده‌اش و نورى كه فرو فرستاديم ايمان بياوريد ، تغابن ، 8 ) ؛ يعنى « آنچه در آن بيان حلال و حرام و امر و نهى است ، و آن به منزلهء نور در ظلمت است » . و بالأخره . - روشنايى خود پروردگار تبارك و تعالى ، چنان كه مىفرمايد : وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها ( و زمين به نور پروردگارش روشن شود ، زمر ، 69 ) . همچنين به كلمهء مودّت اشاره مىكنيم كه مقاتل براى آن در قرآن چهار وجه مختلف يافته است : - وجه اوّل ، « محبّت » يا « حبّ » ، چنان كه در دو آيهء زير مىخوانيم : وَ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ ( از پروردگارتان آمرزش بخواهيد ، پس به‌سوى او باز گرديد ، چه پروردگار من مهربان و دوستدار است ، هود ، 90 ) ، إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا ( خداى رحمان كسانى را كه ايمان آورده‌اند و كارهاى شايسته كرده‌اند محبوب همه گرداند ، مريم ، 96 ) و اين نكته شايان توجه است ، زيرا به خوبى نشان مىدهد كه نخستين نسلهاى مسلمانان اين دو لفظ ( محبّت و حبّ ) را ، كه بعدها در نظر بعضى از فقهاى ظاهر بين