پل نويا ( مترجم : اسماعيل سعادت )
84
تفسير قرآنى و زبان عرفانى ( فارسى )
ميزى پيش روى او خواهند نهاد ، از ياقوت سرخ ، به اندازهء هزار گام در هزار گام ، كه هفت هزار سينى زرّين و سيمين بر آن نهاده است و بر هر سينى هفتاد گونه غذاست . » سپس مقاتل به توصيف اشتهاى سيرىناپذير اهل بهشت مىپردازد و مىگويد ناگهان گلّهاى از مرغان هوا ، يكى زيباتر از ديگرى ، فرود مىآيند و در برابر او به صف مىنشينند و هر كدام با آوازى خوش آهنگتر از هر نوايى در روى زمين ، زبان به سخن مىگشايند و مىگويند : « اى بندهء نيك خدا ، مرا بخور ، زيرا من دانه از فلان يا به همان باغ بهشت برچيدهام ! » همهء اين ضيافت پرشكوه كه مقاتل آن را چنان وصف مىكند كه گويى روبنس ( Rubens ) آن را با رنگهايى تابناك و لايق « ملك كبير » نقاشى كرده است ، پيش چشم همسر اين نيكبخت ، كه در كنار او بر آرنج خفته و آمادهء بر آوردن هر گونه خواهش اوست ، روى مىدهد . هر چند سعادت بندهء نيك خدا چيزى كم ندارد ، با اين همه ، فراتر از آن ، لذّتى هست كه خدا خاصّ او مقرّر مىفرمايد ، لذّتى چنان بزرگ كه او ، اگر در وضع ناميرايى نبود ، از غايت آن مىمرد : و اين لذت وقتى براى او حاصل مىشود كه فرستادهاى از نزد خدا مىآيد و با تواضع تمام اجازهء حضور مىطلبد و پس از سلام و تحيّت مىگويد : خدا به تو سلام مىرساند و از تو خشنوداست ، وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ : و خشنودى خدا از همه بزرگتر است ( توبه ، 72 ) . و به توضيح مقاتل ، مقصود اين است كه خشنودى خدا از هر چه بندهء نيك خدا در بهشت از آن متنعّم شده است برتر است . با اين همه ، لذتى بزرگتر نيز هست . نه تنها برگزيدگان خدا به ميانجى فرشتهاى دريافت سلام از خدا مىكنند ، بلكه علاوه بر آن ، به تفسير مقاتل ، آيهء 55 سورهء قمر ( فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ ) خبر از ديدارى رو در رو با خدا مىدهد : « هر روز جمعه ، اهل بهشت با پروردگار خود ديدار خواهند كرد و به تناسب اعمال نيكشان در اين جهان و پاداششان در آن جهان ، با او سخن خواهند گفت . در اين ديدار هر چه بخواهند به آنها اعطا خواهد شد ؛ خدا به آنها چيزهايى خواهد داد كه در بهشت عدن نخواهند توانست بهتر از آنها آرزو كنند ، چيزهايى كه هيچ چشمى نديده و هيچ گوشى نشنيده باشد و به دل هيچ انسانى خطور نكرده باشد . » اين است سعادت دوّمى كه به برگزيدگان وعده داده شده است و به غايت برتر از سعادت نخستين است . مقاتل با اقتباس از سخن قديس پولس « 84 » ، كه در جهان اسلام شهرت خواهد يافت زيرا چندى بعد شكل حديث به آنها خواهند داد و پيوسته
--> ( 84 ) . « بلكه چنان كه مكتوباست چيزهايى را كه چشمى نديد و گوشى نشنيد و به خاطر انسانى خطور نكرد ، يعنى آنچه خدا براى دوستان خود مهيا كرده است » ( رسالهء اول به قرنتيان ، باب دوّم ، آيهء 9 ) ؛ قديس پولس خود اين سخنان را از اشعيا ( باب شصت و چهارم ، آيهء 4 ) گرفته است ، ولى در زمينهاى متفاوت .