همچنين اين كلمات كه حروف را در بر دارد ، در ترتيب معينى از حساب نيز به كار مىرفت و هر حرفى براى خود ، يك ارزش عددى داشت ، جايى كه بلوى مىگويد : « 1 » « حساب كردن با اين حروف ، از حساب كردن با اشكالى كه در حساب مصطلح هستند ، مناسب‌تر است ، به دلايلى كه يكى از آنها اين است كه عربها ، با اين حروف حساب مى كردند ، ما هم چون عربها هستيم ، از آن تجاوز نمىكنيم » و ضمنا كراهت ياد دادن كتابت به كودكان به روش ابجد هوز ، وارد شده است . « 2 » و اما ترتيب معهودى كه در زمان ما ، در ترتيب حروف ، از الف تا ياء وجود دارد ، ترتيبى متاخر است كه پس از اسلام ، حادث شده است . « 3 » دانشمندان علوم عربى ، قدمت ترتيب ابجدى را دريافته‌اند و آن را ( امام الكتاب ) « 4 » و يا ( اصل حروف تهجى ) « 5 » ناميده و دانسته‌اند كه ( ابجد ، هوز . . . ) كلماتى هستند كه براى آشنايى دانش آموز با حروف وضع شده است « 6 » و گفته شده كه آنها عجمى هستند و بنابراين تعليم خط ، به سريانى انجام مىشود . « 7 » پيش از اين به روايت مصادر عربى ، داير بر اينكه اين كلمات ، اسامى پادشاهان مدين است ، اشاره كرديم و از اين روايت استنباط مىشود كه مصادر عربى ، اين كلمات را از خارج جزيرة العرب مىدانند . بررسيهاى جديد درباره خطوط سامى ، نشان داده كه اين ترتيب همان ترتيبى است كه ميان بيشتر اقوام سامى قديم ، معروف بوده است . « 8 » ترتيب حروف تهجى و خواندن و نوشتن آن به هنگام يادگيرى ، بر طبق ابجد هوز ، در

--> اليسوعيين ، 1921 م ، ص 43 ، صولى ، ص 30 ، قلقشندى ، ج 3 ، ص 23 ، ابن نديم ، ص 4 . ( 1 ) الف باء ، ج 1 ، ص 91 . ( 2 ) همان مصدر ، ج 1 ، ص 75 . ( 3 ) جواد على ، ج 1 ، ص 209 و ج 7 ، ص 60 . ( 4 ) زجاجى ، الجمل چاپ دوم ، پاريس 1957 م ، ص 272 . ( 5 ) دانى ، المحكم ، ص 29 . ( 6 ) همان مصدر ، ص 34 . ( 7 ) حمزهء اصفهانى ، ص 16 ، الزينة فى الكلمات اسلامية العربية ، ابو حاتم رازى ، چاپ دوم ، قاهره ، دار الكتاب العربى ، 1957 م ، ج 1 ، ص 66 . ( 8 ) جواد على ، ج 1 ، ص 208 و ج 7 ، ص 60 .