را ويران سازد » ، و براى اين پيمان نشانه‌اى قرار مىدهد ، يعنى همان « رنگين كمان در آسمان كه به موجب آن وعده خويش را به ياد مىآورد و هرگز چنان توفانى بر پا نمىكند كه زمين را غرقه سازد » « 1 » ؛ 13 ) تمركز بر دهمين كس از آنان كه پيش از توفان بوده‌اند ، چنان كه در قصّه بابلى - بنابر روايت بيروسوس - قهرمانى كه از توفان رهايى يافت ، دهمين پادشاه بابل بود ، حال آنكه در قصّه تورات او « نوح » است يعنى دهمين كس از سلسلهء دهگانهء رئيسان و پدران ، از آدم تا نوح ، عليهما السلام « 2 » . بدين ترتيب در مجموع وجوه همانندى ميان دو حكايت بابلى و عبرى توفان بسيار است ، كه اگر بخواهيم در جزئيات درنگ كنيم ، خواهيم ديد كه حكايت بابلى به حكايت يهودى از روايت كهنوتى نزديكتر است ، چون هر دو روايت بابلى و يهوى براى عدد هفت اهمّيت ويژه‌اى قائل هستند ، به طورى كه در روايت يهوى نوح از وقوع توفان به مدت هفت روز پياپى هشدار مىدهد ، همچنانكه هفت صنف از انواع حيوانات پاك را با خود همراه مىآورد . آنگاه فاصلهء زمانى رها كردن دو پرنده نيز هفت روز است . به عنوان نمونه در روايت بابلى نيز توفان ادامه يافت تا اينكه در هفت روز به قلّه كوه رسيد ، چنان كه قهرمان قصّه مجموعه ظروف قربانى را بالاى كوه گذارد كه هر مجموعه متشكل از هفت ظرف بود . از ديگر سوى مىبينيم كه حكايت كهنوتى در سفر پيدايش در برخى جزئيات معين به حكايت بابلى بيشتر نزديك است تا به روايت يهوى ، چنان كه در هر يك از دو روايت ، خدايان به قهرمان قصّه براى ساختن كشتى آموزش‌هاى معينى را مىدهند ، از اين روى مىبينيم كه هر دو كشتى از چند طبقه از چند حجره تشكيل مىشود ، آنگاه هر دو با قير و قطران اندود مىشوند و هر دوى آنها بر كوه پهلو مىگيرند و هر دو قهرمان به هنگام بيرون آمدن از كشتى با بركت الهى روبه‌رو مىشوند « 3 » . در پايان اين بحث چه بسا بهتر باشد كه وجوه همانندى دو روايت بابلى و توراتى قصّهء توفان را با ارائه متنهايى از هر كدام و در كنار هم ياد كنيم . « 4 » ، آنگاه داورى دربارهء اين همانندى را به خواننده واگذار كنيم .

--> ( 1 ) . سفر پيدايش ، 9 : 8 - 17 . ( 2 ) . رشيد ناضورى ، پيشين ، ص 249 ؛ نيز : G . A . Bartop , op . cit . , p . 320 ; J . Finegan , op . cit . , p . 3 . ( 3 ) . جيمز فريزر ، پيشين ، ص 114 ، 115 . ( 4 ) . W . Keller , op . cit . , p . 53 - 57 .