نوح عملى بايسته و مسبوق به سابقه نمىداند ، چنان كه آن را تجاوزى بزرگ به حقوق مردان دين مىداند كه نويسندهء كهنوتى در نسبت دادنش به آن پير مرد معظّم حتى يك لحظه انديشه نكرده است . بنا بر اين ، سنجش اين دو حكايت با همديگر به طور آشكار بر نتيجه‌اى تأكيد مىگذارد كه ناقدان به آن دست يافته‌اند ، يعنى كه آن دو حكايت در اصل جداى از يكديگر بوده‌اند ، ديگر آنكه روايت يهوى به راستى ديرين تر از روايت كهنوتى بوده است ، آنگاه نويسندهء نصّ كنونى در تورات ، با وجود تفاوت بسيارى كه آن دو دارند آنها را به هم در آميخته است . سپس - در اوج شگفتى - مىپندارند كه آن از سوى خداوند بلند مرتبهء توانا فرو فرستاده شده است : « كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْواهِهِمْ إِنْ يَقُولُونَ إِلَّا كَذِباً / سخنى كه از زبانشان بر مىآيد بس گران است ، جز دروغ نمىگويند » [ كهف / 5 ] ، چرا كه نصوص كتاب نازل شده از سوى خداوند هرگز با همديگر اختلاف نخواهند داشت ، چنان كه خداوند متعال در اين باره مىفرمايد : « أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً آيا در قرآن تدبر نمىكنند ، و اگر از نزد غير خدا مىبود ، در آن اختلاف بسيارى مىيافتند » [ نساء / 82 ] . آخرين نكتهء باقى مانده دربارهء قصّهء توفان به روايت تورات ، در حقيقت با نظر گاه تازه‌اى مرتبط است ، چرا كه نظر به اين حقيقت كه اسطوره‌هاى مربوط به توفان در تمامى اديان از دلالتهاى ويژه‌اى بهره مىگيرد ، پس تنها به اعادهء آفرينش « 1 » يا تكرار نخستين آفرينش اشارت دارد كه در آن به نسبت جاى بر قدسيت « يك مركز آفرينشى » تأكيد مىورزد و ما در نگاشته‌هاى خاخامى اشاراتى به اين امر ملاحظه مىكنيم ، كه چنين گزارش مىكنند : « هستى ابتدايى جهان از صهيون آغاز شد » و آفرينش آدم نيز « در اورشليم سامان يافت « 2 » » ، آنگاه مدّعى هستند كه سرزمين فلسطين بلندتر از ديگر مناطق است ، چنان كه بر اين باورند كه در واقعهء توفان خروش آب هرگز آنجا را فرا نگرفت ، در عين حال در نصوص ديگر بر اين امر تأكيد شده است كه شهر اورشليم و كوه صهيون به خودى خود از آن توفان بزرگ بر كنار ماندند « 3 » . اگر اين باور يهودى در واقع درست مىبود ، كشتى نوح نه بر كوه آرارات بلكه بر كوه

--> ( 1 ) . Mircea Eliade , Traite d'Histoire des Religions , Paris , 1967 , p . 182 . ( 2 ) . id , Cosmos and History , New york , 1959 , p . 16 - 18 . ( 3 ) . حسين ذو الفقار ، « إله موسى فى توراة اليهود » ، المجلة ، شمارهء 63 ، ص 15 .