صهيون فرود مىآمد ، همان كه پس از نصوص تورات تلاش كردند كه از آن هيأت يگانهء قدسى پيرامون معبد سليمان ارائه دهند ، امرى كه خاخام‌ها را بر آن داشت - چنان كه پيش از اين تصريح شد - مدوّنات خود را به گونه‌اى پديد آورند كه نشان دهند آن منطقه‌اى بالاتر از آن بود كه توفان آنجا را فرا گيرد ، و اين متعارض با مضمون روايت نصوص باستانى است كه مقرر مىدارد : « آب بسى بسيار از زمين بالا آمد و تمامى كوه‌هاى بلند زير آسمان را فرو پوشاند » . همچنين نبايد از نظر دور داشت كه بنا بر اين نظر ، آن كوه كه كشتى نوح بر آن فرود آمد « كوه صهيون » بوده است نه آرارات ، امّا با يك حقيقت تاريخى رو به رو هستيم كه مىگويد كشتى نوح بر كوه « جودى » پهلو گرفت ، آنگاه كه « غِيضَ الْماءُ وَ قُضِيَ الْأَمْرُ / آب به خروش آمد و كار سرانجام يافت » [ هود / 44 ] . ولى از كجا بدانيم كه جودى ، قلّه‌اى از كوه‌هاى آرارات بوده تا نپذيريم كه ما در برابر يك حقيقت تاريخى قرار داريم ، بلكه اين فقط يك فرضيه است كه به هيچ وجه با منطق سازگار نيست - البته آن را از پژوهشهاى تطبيقى مىرهانيم كه اسطوره‌هاى نخستين آن را در جوهر خويش پذيرفته‌اند - و حتى در تعبيرات خاخام‌ها ، قرن‌ها پس از آن با ولع هر چه بيشتر ، از حيث مركزيت آفرينش و به ضرورت و از حيث اعادهء آفرينش و يا زاد و ولد دوباره از صلب نسل بر گزيده ، پس از بر باد رفتن هر مايهء زندگى بر قدسيت آن مكان پاى فشرده شده است « 1 » . ما در صدد اسطوره‌اى هستيم كه ناقدان درباره‌اش هم داستانند كه از منابع پيشين - سومرى يا بابلى - بر گرفته شده‌اند ، كه دليل و استناد آنان نصوصى است كه به تمامى كشف شده‌اند ، امّا مضمون آنها نيز قطعى و ضرورى نيست ، اينها روايات شايع و معمول در ميان اقوام باستانى است ، آنگاه هرگز نمىتوان انكار كرد كه چه بسا عناصر عبرى خويش را از روايات ديگرى نگرفته باشند كه اصل آنها از بين رفته است و يا اينكه آنچنان در دل خاك و دور از دسترس كاوشگران جاى گرفته باشد كه هنوز بشر نتوانسته آنها را كشف كند ، چنان كه قضيهء روايت سومرى نيز پيش از سال 1914 م اينچنين بود . « 2 » واژهء « آرارات » است كه اين پرسش را در ذهن ما ايجاد مىكند كه آن واژه چگونه توانسته است به نصوص تورات راه يابد ؟ . . . در پاسخ اين پرسش و در تفسير آن جز اين نمىتوان گفت

--> ( 1 ) . حسين ذو الفقار ، پيشين ، ص 15 . ( 2 ) . پيشين ، ص 15 ؛ S . H . Hooke , Middle Eastern Mythology , London , 1963 , p . 16 ; .