محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
50
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
داستان خاستگاه توفان نيز اينچنين است ، چنان كه نصّ يهوى آن را به بارانى سيل آسا نسبت مىدهد كه چهل شبانه روز كامل - بى آنكه بند آيد - بر زمين فرو باريد « 1 » ، حال آنكه نصّ كهنوتى آن را تنها باران نمىداند ، چنان كه مقرر مىدارد كه چشمههاى سر شار بزرگ نيز از پايين همچو آسمان شكافتند ، تو گويى - چنان كه تورات مىگويد - پوستى كه خداوند در آغاز آفرينش حدّ فاصل ميان آبهاى زمين و آسمانى قرار داده بود ، از هم گسست « 2 » . در عين حال در همين جا اختلاف جوهرى ديگرى نيز ميان اين دو نويسنده دربارهء دوام مدّت زمان توفان وجود دارد ، چنان كه در گزارش نويسندهء يهوى باران به مدّت چهل شبانه روز كامل فرو باريد « 3 » ، آنگاه نوح پس از آن ، پيش از آنكه آب چنان فرو نشيند كه امكان پهلو گرفتن كشتى پديد آيد ، مدّت سه هفته در كشتى ماند ، بنا بر اين حساب خروش آب بايد شصت و يك روز ادامه داشته باشد ، حال آنكه در روايت كهنوتى باران يكصد و پنجاه روز ادامه داشت « 4 » . و پس از آن آب كم كم فرو مىنشست ، امّا به طور عموم مدّت توفان دوازده ماه و ده روز به طول انجاميد ، و از آنجا كه ماههاى عبرى قمرى بودهاند ، دوازده ماه را بايد سيصد و پنجاه و چهار روز دانست كه اگر ده روز ديگر را نيز بر آن بيفزاييم ، آنگاه اين مدت يك سال كامل شمسى خواهد بود . يعنى سيصد و شصت و چهار روز ، و نيز از آن جهت كه نويسندهء كهنوتى مدّت خروش آب را با يك سال شمسى برابر دانسته است ، آنگاه ما مىتوانيم - با اطمينان - ادّعا كنيم كه اين نويسنده در زمانى زيسته است كه يهود در آن زمان مىتوانستند اين اشتباه بزرگ را دربارهء تقويم قمرى از طريق زير نظر داشتن حركت خورشيد تصحيح كنند « 5 » . سرانجام بايد گفت كه به گفتهء جيمز فريزر ، نويسندهء يهوى از ساختن معبد توسط نوح و تقديم قربانى براى پروردگار به سپاس رهايى او از توفان سخن مىگويد ، در حالى كه نويسندهء كهنوتى سخنى از ساختن معبد و تقديم قربانى در ميان نمىآورد . دليل اين امر بى ترديد آن است كه در نگاه قانون « لاوى » كه نويسندهء كهنوتى به آن باور داشته آنجا معبد ديگرى جز معبد اورشليم وجود نداشته است ، همچنين تقديم قربانى را نيز از سوى مردى معمولى همچون
--> ( 1 ) . سفر پيدايش ، 7 : 4 ، 12 . ( 2 ) . همان ، 1 : 6 - 7 ؛ حسين ذو الفقارى ، پيشين ، ص 11 . ( 3 ) . سفر پيدايش ، 7 : 5 ، 13 ، 17 . ( 4 ) . همان ، 7 : 24 ؛ 8 : 3 . ( 5 ) . جيمز فريزر ، پيشين ، ص 112 .