شده‌اند « 1 » البته بايد اين را نيز بر آن افزود كه در آفريقا يك روايت اصيل مدوّن دربارهء توفان بزرگ به دست نيامده است ، براى مثال در ادبيات قديم مصر - كه بى ترديد مهم ترين و اصيل ترين ادب آفريقايى بلا منازع است - نشانى از اين رخداد يافت نشده است ، امّا داستان توفان منتسب به « گينهء شمالى » بيشتر از آنكه داستان و سرگذشت باشد ، اسطوره است . تا آنجا كه با بسيارى از خرافه‌ها و معجزات آميخته است كه حتى سنجش آن با داستان‌هاى ديگر دربارهء توفان ، بسيار دشوار است ؛ از آن گذشته با توجّه به اينكه آن اسطوره از طريق مبشران اروپايى به ما رسيده است ، نمىتوان دربارهء آن به يقين داورى كرد و آن را به اصل گينه‌اى يا اروپايى ارجاع داد . اين را نيز بايد افزود باز در همان جا روايت ديگرى وجود دارد كه بيان مىدارد : پس از توفان ، مردان به بوزينگان و زنان به استران مبدل شدند و دم بوزينگان افزار شكار مردان بود ، اين جمله از مواردى است كه به روشنى معلوم مىدارد كه تأثير جديد اروپايى بر اسطوره‌هاى آفريقايى دربارهء توفان بزرگ تا چه مايه بوده است ، در عين حال رواياتى هم كه نويسندگان آلمانى دربارهء اين توفان ، در ميان ساكنين آفريقاى شرقى كشف كرده‌اند ، همگى به نوع رواياتى مختلف از قصّه توفان در كتاب مقدّس ( تورات و انجيل ) است كه از طريق مسيحيان در ميان اقوام ابتدايى آن ديار راه يافته است . « 2 » پيداست كه غرض ما آن نيست كه تمامى داستانها و اسطوره‌هاى پديد آمده در حاشيهء توفان بزرگ منجر به غرق شدن عالم را بر رسيم ، بلكه در اين پژوهش به تحقيق قصّه توفان در منطقهء خاور نزديك قديم بسنده مىكنيم ؛ چرا ، اين روايات از متون و منابع تاريخى به دست آمده باشد يا اينكه به نحوى در كتاب‌هاى مقدّس در ميان اديان ( تورات ، انجيل و قرآن كريم ) از آن سخن رفته باشد ، البته نبايد از نظر دور داشت كه هر سه كتاب مقدّس - بدون استثناء - بر پيامبران بر انگيخته در همين سرزمين ( خاور نزديك قديم ) فرو فرستاده شده‌اند و آن بزرگواران از آنجا برخاسته‌اند . شايد يكى از انگيزه‌هاى من براى پژوهش در اين باره ، اين احساس عميق بود كه مورّخان مسلمان بايد جايگاه واقعى خود را در پژوهش موضوعات تاريخى مرتبط با كتاب‌هاى مقدّس باز يابند ؛ آن هم در روزگارى كه شايد بتوان گفت محققان غربى ( يهودى يا

--> ( 1 ) . طه باقر ، مقدمة فى تاريخ الحضارة القديمة ، جزء اول ، « العراق » ، ص 460 . ( 2 ) . جيمز فريزر ، پيشين ، 201 - 202 .