فصرهن » ، در پاسخ بايد گفت : به كار گيرى تقديم و تأخير بدون دليل الزام آور ، لزومى ندارد و خلاف ظاهر است . 3 ) ضمير در عبارت « ثُمَّ ادْعُهُنَّ » به « أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ » باز مىگردد و نه به اجزاى آنها ، و اگر اجزاى پراكنده و از هم جدا و هر بخش در بالاى كوهى پراكنده بودند ، پس چرا ضمير به آنها برگردانده نشده است و اگر بخواهيم آن را به اجزاء برگردانيم ، قطعا بر خلاف ظاهر عمل كرده‌ايم . در عين حال ضمير در عبارت : « يَأْتِينَكَ سَعْياً » نيز به پرندگان - و نه به اجزا - بر مىگردد . باقورى معتقد است كه رأى ابو مسلم با كمترين تكلّف از ديگر نظرگاه‌ها پذيرفتنىتر مىنمايد چرا كه از يك سو نيازمند آن نيست كه براى فهم آيه قائل به تقدير محذوف شويم ، از ديگر سو زبان نيز گنجايش پذيرش اين ديدگاه را دارد . چرا كه اين واژه در لغت به معناى ميل و گرايش است و عرب مىگويد : « إنى اليكم لاصول » يعنى من مشتاق و مايل هستم . آنگاه ابو مسلم معتقد است كه معناى عبارت « فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ » آن است كه آنها را به سوى خويش گرايش ده و به سوى خود آور . چنان كه گويند : « صر وجهك الى » يعنى روى خويش را به سوى من بگردان « 1 » . امّا قائلان به نظر مشهور ( يعنى سر بريدن و ريز ريز كردن ) ، به چند دليل نظر ابو مسلم را رد كرده‌اند ، نخست آنكه پيش از ابو مسلم تمامى علما در تفسير اين عبارت هم داستان بوده و آن را به معناى سر بريدن و ريز ريز كردن گرفته‌اند ، كه اينك انكار فهم آنان از اين آيه در حكم انكار اجماع است . ديگر آنكه آنچه را كه او در ميان آورده ويژهء حضرت ابراهيم نيست و هر كسى مىتواند اين كار را انجام دهد و براى او هيچ گونه برترى نسبت به ديگران ثابت نمىكند . 4 ) ابراهيم از خداوند خواست كه چگونگى زنده گردانيدن مردگان را به او بنماياند و از ظاهر آيه نيز چنين بر مىآيد كه خداوند اين خواستهء او را روا داشت ، امّا از سخن ابو مسلم چنين حقيقتى فهميده نمىشود . 5 ) از عبارت قرآنى « ثُمَّ اجْعَلْ عَلى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً » چنين دانسته مىشود كه آن پرندگان به اجزاى جداى از هم تقسيم شده بودند . امّا ابو مسلم در پاسخ اين ايراد مىگويد كه : كلمهء « جزء » را به « الاربعة » نسبت داده است . بنا بر اين ، مىبايد مراد از « جزء » هر يك از آن چهار مرغ باشد . امّا رازى مىگويد اگر چه اين احتمال نيز وجود دارد ، امّا حمل جزء بر اجزاى هر يك از مرغان بيشتر با ظاهر عبارت سازگار و تقدير آن چنين است : « فاجعل على جبل من كلّ واحد منّهن جزءا أو بعضا » .

--> ( 1 ) . احمد حسن باقورى ، مع القرآن ، ص 198 - 200 .