آغاز كرد ، سپس خداوند آن نشأة آخرت ، را پديد مىآورد . بى گمان خداوند بر هر كارى تواناست . هر كس را كه بخواهد عذاب مىكند و به هر كس كه بخواهد رحمت مىآورد و به سوى او باز گردانده مىشويد . و شما در زمين و در آسمان [ از خداوند ] گريز و گزيرى نداريد و به جاى خداوند هيچ دوست و ياورى نداريد . و كسانى كه به آيات خداوند و لقاى او كفر ورزيده‌اند ، اينانند كه از رحمت من نوميد شده‌اند و اينان عذابى دردناك دارند . آنگاه پاسخ قومش جز اين نبود كه گفتند : او را بكشيد يا او را بسوزانيد . سر انجام خداوند او را از آتش نجات داد . بى شك در اين [ ماجرا ] براى گروهى كه باور مىدارند ، نشانه‌هايى است . و [ ابراهيم ] گفت : جز اين نيست كه به جاى خداوند براى دوستى بين خود در زندگى دنيا بت‌ها را [ به پرستش ] گرفته‌ايد ، آنگاه در روز قيامت برخى از شما برخى [ ديگر ] را انكار مىكند و برخى از شما به برخى ديگر لعنت مىفرستد و جايگاهتان آتش [ جهنّم ] است و شما ياورانى نداريد » [ عنكبوت / 16 - 27 ] « 1 » . همچنين اين آيات به روشنى به دعوت حضرت ابراهيم اشارت مىكند ، دعوتى كه خطوط آن ترسيم شده و دلايل و آموزه‌هايش روشن گرديده و شامل نويد و هشدار / انذار است ، امّا آن مردم دچار غرور شدند و به خويشتن باليدند و بر آنان گران آمد كه به حق روى آورند و به هدايت بر گردند ، و آنان گمان مىبردند كه خدايانشان آنان را از كيفرى كه در انتظارشان بود ، رهايى خواهند بخشيد ، حال آنكه همين خدايان كه موجب شدند آنان سخن حق را نشنوند ، چيزى جز انصاب و بت‌ها نبودند كه از چوب و سنگ ساخته شده بودند و نفع و زيانى نداشتند ، امّا آنان بزرگشان مىداشتند و ضمن تقديس آنها برايشان قربانى تقديم مىكردند و در برابرشان ركوع و سجود مىكردند ، از اين روى در مقام مقابله با دعوت ابراهيم تمامى توانشان را به كار گرفتند تا مگر خدايان بت‌هاشان را نگاه دارند . چه بسا بهتر باشد كه در اينجا برخورد ابراهيم ( ع ) را با آنان و بت‌هاشان و نيز برخورد آنان با وى را به طور جداگانه مورد ارزيابى و نقد قرار دهيم : الف ) ابراهيم و پدرش : پدر ابراهيم از سران بت پرستان و سازندگان آنها از چوب و نيز از دعوتگران براى پرستش آنها بود ، چنان كه بت‌هاى تراشيده از چوب را به مردم عرضه

--> ( 1 ) . تفسير نسفى ، 3 / 252 - 256 ؛ تفسير قرطبى ، ص 5051 - 5056 ؛ صفوة التفاسير ، 2 / 455 - 458 ؛ فى ظلال القرآن ، 5 / 2726 - 2733 ؛ تفسير ابن كثير ، 3 / 649 - 656 ؛ همچنين دربارهء موقف ابراهيم در مورد پرستش بت‌ها - سورهء انعام / 74 ؛ مريم / 41 - 48 ؛ شعرا / 69 - 89 ؛ صافات / 83 - 99 .