تورات آمده است ، چرا كه به گزارش سفر خروج تورات « 1 » بنى اسرائيل چون به مصر آمدند در سرزمين « جوشن » ماندگار شدند . « 2 » گروه سومى نيز هستند كه جاى « جوشن » را در شبه جزيرهء سينا مىدانند كه گسترهء آن ميان « تانيس » و « عريش » ، و نيز درهء طميلات را كه از شرق به غرب ميان « زقازيق » و « اسماعيليه » گسترده است ، فرا مىگيرد . « 3 » گرچه گروه چهارمى اين ديدگاه را به ديدهء ترديد نگريسته‌اند ؛ از اين روى كه « جوشن » ديگرى نيز در جنوب فلسطين هست كه از آن همراه با « قادش » و « غزه » ياد شده است و در دوردست‌هاى نهر مصر در وادى عريش جاى دارد ، و از آنجا كه هاجر ، مادر اسماعيل در تورات ، « مصريه » خوانده شده است ، مىتوان گفت نام « مصر » ، گونه‌اى گستردگى معنايى داشته [ و گاه بر سرزمين‌هاى ديگرى نيز گفته مىشده ] است ، چنان‌كه عبارت « بيابان زمين مصر » - كه از سفر حزقيال برمىآيد « 4 » جاىگاه اسرائيليان كوچ كننده بوده است - نيز چنين بوده است . « 5 » [ يعنى گسترهء معنايى داشته است ] . گروه پنجمى نيز بر اين‌اند كه زمين « جوشن » همان وادى طميلات است و گسترهء طميلات از ديد اينان از شرق و غرب از زقازيق تا اسماعيليه را فرا مىگيرد . اما يكى دانستن جوشن و طميلات چندان استوار نمىنمايد . « 6 » چرا كه به گفتهء « سر آلن گاردينه » ( 1879 - 1962 م ) واژهء مصرىاى كه « هاينريش بروگشن » ( 1827 - 1894 م ) و « ادوارد نافيل » ( 1875 - 1914 م ) آن را « جوشن » خوانده‌اند ، نام « سينا » بوده است . « 7 » ديدگاه‌هايى يهودى نيز هست كه جايگاه توطنّ عبرانيان را دور از شمال در تانيس و بلوزيوم مىداند . « 8 » با اين همه دور نيست كه طميلات ، دست كم بخشى از جوشن باشد ، زيرا شهر « بيشوم » بىگمان در اين وادى بوده است . « 9 » نيز شهر « هيروبنوليس » كه ترجمهء هفتادى تورات - كه در

--> ( 1 ) . سفر خروج ، 8 : 18 ؛ 9 : 26 . ( 2 ) . M . Noth , The History of Israel , London ، 1965 ، p . 113 . ( 3 ) . حسن محمود ، حضارة مصر و الشرق القديم ، العبرانيون ، 1351 . ( 4 ) . سفر حزقيال ، 20 : 36 . ( 5 ) . S . A . Cooks , CAH , III , Cambridge , 1965 , p . 359 . ( 6 ) . A . Lods , israel , forme its beginnings to the middel of th Eight century , london ، 1962 ، p . 178 . ( 7 ) . A . H . Gardiner , " the supposed Eghptian Equivalent of the name of Goshen " , JEA ، 5 ، 1918 ، p . 18 - 23 . ( 8 ) . مزامير داوود ، 78 : 12 . ( 9 ) . سفر خروج ، 1 : 11 .