به هر روى دربارهء اين كه جايگاه جغرافيايى سرزمين « جوشن » يا « جاسان » كجاست ، ميان پژوهشگران بگومگوهاى بسيارى است و گويا درست‌تر « جاسان » باشد . زيرا نام سرزمين « جوشو » يا « جوشن » در هيچ نوشته و كتيبهء مصرى ديده نشده است « 1 » و همواره به جاى ، « جسم » يا « جاسم » آمده است . « 2 » [ و پيوند و همانندى جاسان و جاسم آشكار است . ] از سوى ديگر تورات نيز دربارهء موقعيت جوشن نسبت به مصر ، پراكنده‌گويى و ناسازه‌گويى كرده است ، گاه آن را سرزمينى شمرده در نزديكى و همسايگى مصر كه براى چراى گوسفندان نيكوست و مصريان كه چوپانان را پليد مىدانند ، خود در آن سكونت ندارند . « 3 » و گاه نيز « 4 » آن را نه سرزمينى همسايه و نزديك مصر ، كه بخشى از خود مصر شمرده است . « 5 » گاه نيز آن را نام سرزمينى در فلسطين جنوبى ، ميان « غزه » و « جبعون » گفته است « 6 » - همان جا كه امروزه قريهء « جيب » قرار دارد ، در پنج ميلى شمال غربى اورشليم « 7 » - و گاه نيز آن را نام يكى از چند شهرى گفته كه در كوهستان « يهودا » مىباشند . « 8 » پىآمد اين‌ها همه ، اين شده كه دربارهء جايگاه جغرافياييى سرزمين « جوشن » چندين راى و نظر پيش رو داشته باشيم : 1 . كسانى آن را با سرزمين يا شهرى كه نزد مصريان به « بر - سوبد » ( « صفط الحنه » كنونى ) « 9 » نامور بوده ، يكى دانسته‌اند ؛ و كسانى ديگر جاى آن را در وادى طميلات ( - توميلات ) گفته‌اند و گسترهء اين سرزمين به گفتهء كسانى از درياچهء تمساح تا نيل است . « 10 » و به گفتهء كسانى ديگر ، از شاخهء شرقى نيل تا درياچهء تمساح كنونى در ميان كانال سوئز امتداد مىيابد و دربردارندهء زمين‌هايى كشاورزى در مرز شرقى دلتاى نيل و در مجاورت صحراى سيناست . و چنين مىنمايد كه وادى طميلات و چه بسا بخشى از آن ، در روزگاران كهن نامى داشته است كه آن نام در ساخت‌ها و گونه‌هاى « جوشن » و « جاسان » در

--> ( 1 ) . جيمز بيكى ، الآثار المصرية فى وادى النيل ، ترجمهء لبيب جشى و تنفيق فريد ، قاهره ، 1963 م ، 1 / 49 . ( 2 ) . P . Montet , OP . Cit . , p . 57 . ( 3 ) . سفر پيدايش ، 46 : 34 ؛ سفر خروج ، 9 : 26 . ( 4 ) . سفر پيدايش ، 47 : 6 ؛ سفر خروج ، 3 : 21 ، 8 : 22 ، 11 : 2 . ( 5 ) . A . Gardiner , JEA ، 5 ، 1918 ، p . 262 ؛ E . Navill , JEA ، 10 ، 1924 ، p . 311 . ( 6 ) . قاموس الكتاب المقدس ، 1 / 246 . ( 7 ) . سفر يوشع ، 10 : 41 ، 11 : 16 . ( 8 ) . سفر يوشع ، 15 : 51 ؛ قاموس الكتاب المقدس ، 1 / 277 . ( 9 ) . جيمز بيكى ، همان ، 1 / 49 . ( 10 ) . M . F . Unger . op - cit , p . 420 .