محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
419
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
كابين ده ساله را برگزيند به گمان بسيار همان ده سال را براى او كار مىكند ، اما تورات در اين باره جز اين چيزى نمىگويد كه موسى به ماندن نزد پيرمرد خرسند شد و او نيز دخترش صفورا را به دو داد . « 1 » شانزدهم : به گزارش قرآن ، بيرون بردن اسرائيليان از مصر به فرمان خدا بوده است و شبانه و پنهانى انجام گرفته است ، چنان كه در قرآن مىخوانيم : « و ما به موسى وحى كرديم كه اسرائيليان را شبانه بيرون بر ، چرا كه شما دنبال مىشويد » ، « 2 » اما تورات در اين باره آشكارا پريشان گويى كرده است : يك بار خروج اسرائيليان را بىآگاهى و رضايت فرعون گفته و ديگر بار با موافقت او ، و سوم بار گرفته است كه آنان با زور به بيرون رفتن ناگزير شدند ، و چهارم بار چنين گفته است كه برخى از اسرائيليان به بيرون رفتن راضى بودند و گروهى ديگر ناراضى ، اگرچه سرانجام راى آنان كه به رفتن خرسند بودند ، صورت پذيرفت . « 3 » در اينجا گفتنى است كه در بيان قرآنى داستان موسى ، چيزهايى آمده است كه در گزارش توراتى آن نيامده است ، چيزهايى مانند : 1 . تنها در قرآن آمده است كه اين خواست خدا بود - و خواست خداوند را هيچ چيز جلو نمىگيرد - كه دوستى موسى در دل همسر فرعون چنان جاى گيرد كه شوهر را از كشتن او بازدارد و سرانجام فرعون را وادارد تا كودك را به فرزندى بگيرند . « 4 » 2 . تنها در قرآن آمده است كه موسى هيچ زنى را به دايهگى نپذيرفت تا آن كه خواهرش به ناشناسى نزد فرعونيان رفت و گفت زنى را مىشناسد كه مىتواند كودك را شير دهد و به او مهربان باشد ، و فرعونيان از پى پيشنهاد او آن زن را كه نمىدانستند مادر موسى است ، آوردند و موسى از او شير خورد و به اين گونه موسى به آغوش مادر بازگشت ، چنان كه مىخوانيم : « و از پيش چنان كرديم كه او دايگان را نپذيرد [ تا آنگاه كه خواهرش نزد آنان رفت و ] گفت : آيا خانوادهاى را به شما نشان دهم كه كودك را براى شما سرپرستى كنند و به او مهربان باشند ؟ و بدين گونه او را به مادرش بازگردانديم تا چشمش به دو روشن گردد و اندوه نخورد و بداند كه وعدهء خدا راست است . اما بيشتر مردم نمىدانند » . « 5 »
--> ( 1 ) . سورهء قصص ، آيات 25 - 28 ؛ نيز سفر خروج ، 2 : 21 . ( 2 ) . « وَ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنْ أَسْرِ بِعِبادِي إِنَّكُمْ مُتَّبَعُونَ ( سورهء شعرا ، آيهء 52 ؛ نيز سورهء طه ، آيهء 77 ) . ( 3 ) . سورهء شعرا ، آيهء 52 ؛ نيز سورهء طه ، آيهء 77 ؛ سفر خروج ، 6 : 1 ، 11 : 1 - 2 ، 12 : 29 - 30 ، 13 : 17 - 18 ؛ سفر اعداد ، 14 : 3 - 4 . ( 4 ) . سورهء قصص ، آيهء 9 . ( 5 ) . وَ حَرَّمْنا عَلَيْهِ الْمَراضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَ هُمْ لَهُ ناصِحُونَ * فَرَدَدْناهُ