مىخواند و برمىانگيزد و پيداست كه مردمى چون پيامبرشان در ميانشان باشد و پيشاپيششان گام بردارد ، براى پيكار كردن و شهيد شدن زير پرچم او در كنار او ، شوق و شيفتگى بيشترى نشان مىدهند . اما اسرائيليان مردمى هستند كه به پيامبر خويش نيز ايمان ندارند « 1 » و اين چيزها را درك نمىكنند ، مردمى هستند كه شخصيت و سرشتشان با ذلت و خفت شكل پذيرفته و با خوارى و خردى خو گرفته ، مردمى از اين دست كه جز بوى گوشت بريان از ديگ‌هاى مصريان ، چيزى نمىشناسند ، اگرچه براى رسيدن به آن به بردگى و بيگارى نيز گرفته شوند ، چگونه مىتوانند كمر به پيكار ببندند و مردانگى و جنگاورى نشان دهند ، هر چند پيشوا و پيامبرشان مردانه مردى چون موسى ( ع ) باشد . بارى ، از قرآن بشنويم : « اى قوم من ! » به سرزمين پاكيزه‌اى كه خداوند [ به نام ] شما نوشته است درآييد و پشت مكنيد كه زيان‌كار خواهيد شد ، گفتند : اى موسى ، در آنجا مردمى زورمند و ستم‌گر هستند ، و تا آنان بيرون نروند ، ما بدانجا نخواهيم رفت ، اگر آنان از آنجا بيرون شوند ما درون خواهيم شد . و دو مرد از پرواپيشگان كه خداوند بر آنان لطف و مهربانى ارزانى داشته بود ، گفتند : به دروازهء آنان درآييد كه چون درآييد بىگمان شما پيروز خواهيد شد و اگر ايمان داريد به خدا تكيه و توكل كنيد [ و كار را به دو واگذاريد ] ، گفتند : اى موسى ، تا آنها باشند ، ما هرگز بدانجا نخواهيم رفت ، تو با پروردگارت برويد و بجنگيد . ما همين جا نشسته‌ايم » . « 2 » در تفسير اين آيه ، ابن كثير مىگويد : اين برخورد اسرائيليان با موسى آشكارا سرپيچى از فرمان پيامبرشان است و روى گردانى از جهاد و جنگ با دشمنان . و گفته‌اند كه چون آنان از جنگ و جهاد سرپيچيدند و آهنگ بازگشت به مصر كردند ، موسى و هارون - عليهما السلام - به نشانهء بزرگداشت كارى كه قصد آن را كرده‌اند در برابر بزرگانى از بنى اسرائيل سجده كردند !

--> ( 1 ) . عبده راحجى ، الشخصية الاسرائيلية ، اسكندريه ، 1968 م ، 90 . ( 2 ) . « يا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِي كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى أَدْبارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِينَ * قالُوا يا مُوسى إِنَّ فِيها قَوْماً جَبَّارِينَ وَ إِنَّا لَنْ نَدْخُلَها حَتَّى يَخْرُجُوا مِنْها فَإِنْ يَخْرُجُوا مِنْها فَإِنَّا داخِلُونَ * قالَ رَجُلانِ مِنَ الَّذِينَ يَخافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبابَ فَإِذا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غالِبُونَ وَ عَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ * قالُوا يا مُوسى إِنَّا لَنْ نَدْخُلَها أَبَداً ما دامُوا فِيها فَاذْهَبْ أَنْتَ وَ رَبُّكَ فَقاتِلا إِنَّا هاهُنا قاعِدُونَ ، ( سورهء مائده ، آيات 21 - 24 ) . نيز بنگريد به : تفسير روح المعانى ، 4 / 106 - 108 ؛ تفسير طبرسى ، 6 / 65 - 68 ؛ تفسير طبرى ، 10 / 171 - 178 ؛ تفسير المنار ، 6 / 265 - 267 ؛ الكشّاف ، 1 / 619 - 621 ؛ تفسير قرطبى 2120 - 2125 ؛ تفسير نسفى ، 1 / 278 - 279 ؛ فى ظلال القرآن ، 6 / 124 - 126 .