بعدها افزود كه چنين نمىنمايد كه همهء داستان خروج اسرائيليان افسانه باشد ، چرا كه روى هم رفته نشانگر يك رويداد تاريخى ويژه ، يعنى بيرون راندن هيكسوسيان از مصر هست . « 1 » در اين‌باره كه چرا اسناد مصرى نسبت به داستان اسرائيليان خاموش مانده‌اند ، « اسميت » بر اين است كه اين خاموشى به هيچ روى چيزى شگفت و باورنكردنى نيست چرا كه آثار فرعونى ، رويداد خروج بنى اسرائيل را فراهم نياورده و خط سير آن را ثبت نكرده است ، زيرا گريختن گروهى برده از دست اربابان خود ، چيز چندان مهمى نبوده است كه انديشهء مصريان را به خود بكشاند ، به ويژه كه آنان در روزگارى در مصر مىزيسته‌اند كه مصر سرشار از رويدادهاى شگفت و كارهاى بزرگ بوده است ، و پرداختن هنرمندان و مورخان به اين رويدادهاى بزرگ جايى براى پرداختن آنان به رويدادى پيش افتاده چون گريز گروهى بنده ، بر جاى نمىگذاشته است . « 2 » از ديدگاه من ، استاد « گاردنر » تصورى كه دربارهء داستان خروج اسرائيليان از مصر پيش آورده ، آشكارا بيراهه رفته و خطا كرده است ، زيرا اگرچه داستان آنان در اسناد مصر كهن نيامده ، اما به گستردگى در تورات و انجيل و قرآن آمده است . و چنان كه پيش‌تر نيز گفته‌ايم ، پيداست كه نپذيرفتن چيزى كه در اين هر سه كتاب آسمانى آمده است ، نه تنها با ايمان دينى كه با پژوهش علمى نيز نمىسازد ، گذشته از آن كه هيچ دور نيست در كاوش‌هاى آينده ، آثار و اسنادى روشنگر دربارهء اين داستان به دست آيد . سخن « اسميت » نيز سنجيده و پذيرفتنى نمىنمايد ، چرا كه خاموشى اسناد مصرى از داستان بنى اسرائيل نه از آن روست كه اسميت مىگويد ، بلكه برخاسته از زمينه‌ها و انگيزه‌هاى ديگرى است مانند : يكم : اين كه به طور كلى احتمال يافت شدن نام‌هاى پيامبران و داستان آنان در متون پرداختهء انسان‌ها بسيار كم است ، چرا كه شاهان و فرمانروايانى از اين دست كه خود را خدا يا خداگونه مىشمرده‌اند و اين اسناد و آثار نيز بيشتر از سوى آنان و به فرمان آنان نوشته مىشده است ، هرگز اجازه نمىدادند تا نام و داستان پيامبران كه راهشان و كارشان درافتادن با اين شاهان و درباريان آنان بوده است ، نوشته شود ، و اين پديده‌اى است كه در تاريخ كهن

--> ( 1 ) . A . H . Gardiner , " The Geographyof Exodus " , JEA , Vol . X . 1924 , P . 88 . ( 2 ) . W . D . Smith , God and Man in Early Israel , p . 38 .