خطاگويى در پاسخ اين پرسش‌ها را برتابد ، چرا كه ما مسلمانان دربارهء پيامبران بيش و پيش از هر چيز ، آنچه را در قرآن كريم آمده ، باور داريم و بىگمان ، اخناتون يكى از پيامبرانى نيست كه نامشان در قرآن آمده است . اما پيامبرى موسى آشكارا و بارها در قرآن آمده است . « 1 » چنان كه از بيست و چهار پيامبر ديگر نيز در قرآن ياد شده است . « 2 » با اين همه نمىتوانيم بىگمان و به يقين پيامبرى اخناتون را بىپايه بشماريم ، چرا كه در قرآن چندين بار خوانده‌ايم كه خداوند هيچ ملت و امتى را بىپيامبر رها نكرده است . در اين آيه‌ها : « هيچ امتى نيست كه در ميان آنان هشدار دهنده‌اى ( - پيامبر ) نبوده باشد » « 3 » « و چه بسيار پيامبر در ميان پيشينيان فرستاده‌ايم » « 4 » ؛ « پيش از تو پيامبرانى فرستاديم كه از برخى آنان با تو سخن گفته‌ايم و از برخى ديگر نگفته‌ايم » « 5 » ؛ « پيامبرانى كه پيش‌تر داستان آنان را بر تو خوانده‌ايم و پيامبرانى كه داستان آنان را بر تو نخوانده‌ايم » . « 6 » و از اينجاست كه دربارهء شمار پيامبران با آمارهاى گوناگوى روياروييم : 124000 ؛ 8000 كه 4000 شان از بنى اسرائيل بوده‌اند ؛ 4000 ، 3000 « 7 » . نيز گفته‌اند : از ميان پيامبران ، همه نبى و 313 تن رسول بوده‌اند ، نخستينشان آدم و آخرينشان محمد ( ص ) « 8 » . و به هر روى بررسى آمار و شمار پيامبران چيز چندان بايسته‌اى نمىنمايد ، چرا كه در اين‌باره نه در قرآن سخنى آمده است و نه در احاديث « صحيح » از پيامبر ( ص ) . « 9 » جز گزارش از ابوذر گوياى اين كه روزى به مسجد مىرود ، پيامبر ( ص ) را تنها مىبيند ، و درباره نماز ، هجرت ، جهاد ، روزه

--> ( 1 ) . دربارهء پيامبرى موسى بنگريد به سوره‌هاى : بقره ، 87 ؛ آل عمران ، 84 ؛ انعام ، 91 ، 154 ؛ اعراف ، 103 ، 104 ، 144 ؛ يونس ، 75 ؛ هود ، 96 ؛ ابراهيم ، 5 ؛ مريم ، 51 ؛ طه ، 24 ، 43 ، 47 ؛ انبياء ، 48 ، مومنون ، 45 ؛ فرقان ، 35 ؛ شعراء ، 10 ، 16 ، 27 ؛ نمل ، 10 ؛ قصص ، 32 ، 36 ؛ عنكبوت ، 39 ؛ احزاب ، 7 ؛ صافات ، 17 - 18 ؛ غافر ، 32 ؛ زخرف ، 46 ؛ دخان ، 17 ؛ ذاريات ، 38 . ( 2 ) . نام‌هاى 25 پيامبرى كه در قرآن آمده اين‌هاست : آدم ، ادريس ، نوح ، هود ، صالح ، ابراهيم ، لوط ، اسماعيل ، اسحاق ، يعقوب ، يوسف ، ايوب ، شعيب ، موسى ، هارون ، يونس ، داوود ، سليمان ، الياس ، اليسع ، زكريا ، يحيى ، عيسى ، ذو الكفل - به گفتهء بسيارى از مفسران - و سرور همه محمد ( ص ) . ( 3 ) . « وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلا فِيها نَذِيرٌ » ( سورهء فاطر ، آيهء 24 ) . ( 4 ) . « وَ كَمْ أَرْسَلْنا مِنْ نَبِيٍّ فِي الْأَوَّلِينَ » ( سورهء زخرف ، آيهء 6 ) . ( 5 ) . « وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنا عَلَيْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ » ( سورهء غافر ، آيهء 78 ) . ( 6 ) . وَ رُسُلًا قَدْ قَصَصْناهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَ رُسُلًا لَمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ » ( سورهء نساء ، آيهء 164 ) . ( 7 ) . ابن قتيبه ، المعارف ، 26 ؛ ماوردى ، اعلام النبوة ، 52 ، مجمع الزوائد ، 8 / 210 ؛ تفسير ( 8 ) . تفسير قرطبى ، 4472 . ( 9 ) . محمود شرقاوى ، الانبياء فى القرآن الكريم ، 24 .