محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

278

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

نوشته چنين برداشت كرد كه قبيلهء بيابان‌زى يهوه در روزگار « آمنحوتپ » سوم ( 1405 - 1367 ق . م ) هم چنان در مصر بوده است و هر چند ما به درستى نمىدانيم كه اين نام « يهوه » با اسرائيليان پيوندى دارد يا نه اما دست كم مىتواند ديدگاه كسانى را كه خروج اسرائيليان را در روزگار « تحوتمس » سوم يا پسرش آمنحوتپ دوم مىدانند ، در سايه‌ها و لايه‌هايى از شك و ترديد فرو پوشاند . 3 . ديدگاه سوم : توت عنخ آمون اين ديدگاه برخاسته از راى و رويكردهاى دانشمند يهودى « زيگموند فرويد » دربارهء موسى است ، كه او را مصرى و نه عبرى و بر دين اختاتون مىداند ، و از اين روى در پژوهشى دو دين موسوى و مصرى كهن را با هم سنجيده ، و آنها را دو شيوهء جداگانه و ناسازگار يافته است ، چرا كه از يك سو در دين موسى بر توحيد و يكتاپرستى پافشارى مىشود « 1 » و در دين مصريان كهن ، چند خدايى و چندگانه پرستى بسيار آشكار است ، و از سوى ديگر در دين مصريان كهن انديشهء زندگى پس از مرگ بسيار برجسته است تا آنجا كه شايد در تاريخ كهن جهان ، هيچ ملتى را نيابيم كه به اندازهء مصريان مرگ را ناديده گرفته باشند و براى فراهم كردن زمينه‌هاى زندگى پس از مرگ تا اين حد كوشيده باشند . اما شگفتا كه در همان زمان در دين موسى ، انديشهء زندگى جاويد يكسره ناديده گرفته شده و در هيچ جاى تورات از امكان زندگى پس از مرگ سخنى به ميان نيامده است . « 2 » شگفتى آن‌گاه بيشتر مىشود كه دريابيم ، انديشهء زندگى پس از مرگ با انديشهء توحيد و يكتاپرستى بسيار سازگار است . « 3 » [ و مبدأ و معاد ، دو پايهء اصلى دين‌هاى آسمانى است ] .

--> ( 1 ) . بىگمان دين موسى ( ع ) چون دين ديگر پيامبران آسمانى ، بر يكتاپرستى درست و سنجيده‌اى استوار بوده است . اما آنچه موسى از خدا گرفته بود و مردم را بدان‌جا مىخواند ، چيزى است و آنچه را در تورات يهوديان - و نه تورات موسى - دربارهء خدا مىخوانيم و مىبينيم ، چيزى ديگر ؛ و ما دربارهء دين يهود چنان كه در تورات آمده است و با اديان توحيدى پيامبران ناسازگارىهايى دارد ، پژوهشى گسترده پيشكش خوانندگان كرده‌ايم . بنگريد به : محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، جزء چهارم ، باب نخست ، « ديانت يهود » ، 1 - 218 . ( 2 ) . دربارهء زندگى پس از مرگ ، از ديدگاه تورات ، بنگريد به : محمد بيومى مهران ، النبوة و الانبياء عند بنى اسرائيل ، 102 - 106 ، اسرائيل 4 / 234 - 236 . نيز ، جيب سعيد ، اديان العالم ، 182 - 183 ؛ نيز : S . Freud , Moses and Monotheism , N . Y ، 1939 ، p . 18 - 29 ; E , Ranan , Histoire du peupled'Israel , vol . I , p . 128 ; E . W . Heaton , The old Testament Prophets ، 1965 ، p . 134 - 131 . ( 3 ) . S . Freud , Moses and Monotheism , p . 18 - 02 .