محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

262

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

اما ديدگاهى كه « هال » پيشنهاد كرده است ، يكسره با آنچه در قرآن كريم و تورات ، دربارهء آمدن اسرائيليان به مصر و خروج آنها از مصر آمده ، ناسازگار است . « 1 » چنان كه بر اين پايه ، بايد يورش‌هاى پيروزمندانهء « تحوتمس » سوم ( 1490 - 1436 ق . م ) ، پس از رفتن اسرائيليان به فلسطين و آخرين استقرارشان در آنجا ، روى داده باشد ، و اينجاست كه به دشوارى خواهيم توانست تفسير و توجيهى بر خاموشى و سكوت گزارش‌هاى اسرائيلى از درگيرىهايى كه به ناگزير ميان آنان و پيروزمندان مصرى پيش مىآمد بيابيم ؛ به ويژه دربارهء واگذاشتن كارها به كارگزاران مصرى ، مخصوصا دربارهء دسته‌هاى سربازان مصرى در [ اين سوى و آن سوى ] فلسطين ، و اين يك واقعيت تاريخى است كه اهميت آن روز به روز بيشتر آشكار مىشود . « 2 » گذشته از اين‌ها ، به گزارش تورات ، دوران ماندگارى اسرائيليان در مصر 430 سال بوده است ، « 3 » و امروزه پژوهشگران همرأىاند كه دوران چيرگى هيكسوسيان بر مصر ، بيش از يك و نيم سده نبوده است ، يعنى از سال 1725 تا 1575 پيش از ميلاد . « 4 » افزون بر اين‌ها تورات ، انجيل و قرآن ، دورهء بيابان‌گردى ( - تيه ) اسرائيليان را چهل سال گفته‌اند . « 5 » و پىآمد سخن « هال » - چنان كه خود او نيز دريافته - چنين خواهد بود كه اين دوره از دويست سال نيز بيشتر باشد ، يعنى بسى بيشتر از آنچه نياز بوده و بيشتر از آنچه گزارش‌هاى عبرانى پنداشته‌اند . « 6 » و اما دليل‌هاى دكتر « لبيب » - بجز تكيه‌اش بر گزارش يوسف يهودى از مانيتو - همه برخاسته از اين ديدگاه او هستند كه هيكسوسيان را سامى و از مردم فلسطين و در نتيجه يهودى مىپندارد ، و در واقع اين راى او از چند جهت خطا و نارواست . و اينك پاره‌اى از آن خطاها و ناروايىها :

--> ( 1 ) . بنگريد به : سورهء يوسف ، آيه‌هاى 8 - 22 ، 57 - 100 ؛ سفر پيدايش ، بخش‌هاى 37 - 47 ؛ سفر خروج ، بخش‌هاى 12 - 14 . ( 2 ) . A . Lods ; op - cit , p . 182 - 183 . ( 3 ) . سفر خروج ، 12 : 40 - 41 . ( 4 ) . دربارهء روزگار هيكسوسيان ، بنگريد به ، محمد بيومى مهران ، حركات التحرير فى مصر القديمة ، 137 - 138 ، 211 . ( 5 ) . بنگريد به : سورهء مائده ، آيهء 26 كه مىگويد : « فَإِنَّها مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِي الْأَرْضِ - آن سرزمين چهل سال بر آنان حرام است ، [ و در اين چهل سال بايد ] در بيابان‌ها سرگشته باشند » ؛ سفر اعداد ، 14 : 33 ؛ اعمال رسولان ، 7 : 36 ، 40 . ( 6 ) . H . R . Hall , op - cit , p . 408 .