بود ؛ از كجا گذر خواهد كرد ؛ چه چيزهايى بايد بردارد ؛ كدام راه را برگزيند ؛ با چه كسى همراه شود و . . . همهء همّ و همّت او اين بود كه جان خود را بردارد و از دسترس اينان كه بر كشتن او هم راى شده‌اند ، دور ماند . كه اگر در پيچ و خم راه در دشت و تپه و كوه ، دستش از راهنما كوتاه باشد ، مهربانى خدا هست تا او را راه نمايد ؛ و اگر در پرتگاه‌ها و كمين‌گاه‌ها ، خطرها چشم به راه او باشد . بنده‌نوازى خدا هست تا او را پناه دهد . « 1 » و بدين‌گونه بود كه موسى از مصر گريخت و نگران و بيمناك از اين كه مبادا سربازان ورزيدهء فرعون ، به او برسند و دستگيرش كنند « 2 » ، هم‌چنان در بيابان‌هاى خشك سينا ، پيش رفت . 2 . موسى در مدين و خدا خواست كه موسى بيابان را در جستجوى پناه‌گاهى امن و آرام هم‌چنان به سلامت درنوردد تا در كنار خليج عقبه به مدين برسد « 3 » و در آن جا ايمن و آسوده بماند . در اين جاست كه پردهء تازه‌اى از زندگى وى آغاز مىشود . موسى در همان آغاز رسيدن به شهر ، در كنار آب مدين ، با صحنه‌اى رويارو شد كه جوانمرد مروت پيشه‌اى چون موسى نمىتوانست آن را برتابد و خاموش بنشيند ، مردانى را ديد كه گوسفندان خويش را براى آب دادن آورده بودند [ و بر يكديگر پيشى مىگرفتند ] ، در اين ميان دو زن را نيز ديد كه جلوى گوسفندان خويش را از خوردن آب مىگرفتند ، با اين كه سزاوارتر و جوانمردانه‌تر اين بود كه آنان را بر خود پيشى دهند و راه را باز كنند و ياريشان دهند تا گوسفندانشان را زودتر آب دهند . و موسى با اين كه مسافرى از راه رسيده و خسته‌اى گريخته بود ، اين صحنهء تا جوانمردانه را برنتافت ، بىدرنگ نزد آن دو زن رفت و جوياى كار و بارشان شد ، كار و بارى كه براى او بسيار شگفت نموده بود و چون داستان آنان را دريافت ، پا پيش نهاد و گوسفندانشان را آب داد و سپس رو به سايه‌اى رفت تا بيارامد . از قرآن بشنويم : « و چون به آبشخور مدين رسيد ، گرداگرد آن ، گروهى

--> ( 1 ) . عبد الرحيم فوده ، همان ، 161 . ( 2 ) . مصر در آن روزگار دستگاه پليسى توانايى داشته است ، با سربازانى ورزيده و كار ديده ، بيشتر از قبيله‌هاى « مدجا » در نزديكىهاى « حبذل » دوم . ( بنگريد به : ) A . Gardiner , Egypt of the Pharaohs , 1961 , p . 101 . ( 3 ) . دربارهء مدين كه هم نام شهرى است و هم نام قبيله‌اى بنگريد به : محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، 2 / 558 - 561 ؛ دراسات تاريخية من القرآن ، 1 / 297 - 307 .