[ و از انبوهى و زورمندى اسرائيليان بيم داشت ] به قوم خود گفت : همانا قوم بنى اسرائيل از ما زياده و زورآورترند ، بياييد با ايشان [ نيرنگى بزنيم ] مبادا كه شمارشان از اين نيز افزونى يابد و چون جنگى پيش آيد ، با دشمنان ما همدست شوند با ما بجنگند و بر اين سرزمين مسلط گردند . . . » « 1 » بررسى اين سخنان تورات دربارهء انگيزه‌هاى آزار رسانى مصريان به اسرائيليان ، پاره‌اى درستىها و بسيارى نادرستىها را دربر دارد . براى نمونه تورات يكى از انگيزه‌هاى آزار رسانى مصريان را ، اين مىداند كه آن پادشاه يوسف را نمىشناخت ، و اين اگرچه دليل درستى نيست ، اما مىتواند پاره‌اى از درستىها را در خود داشته باشد . زيرا اين پادشاه يا فرعونى كه تورات بىآن كه نام او را بگويد از او ياد مىكند ، دور نيست كه « رامس » دوم باشد و يا « سيتى » اول ، كه بنابر آنچه در « اطلس تاريخى . . . » « 2 » آمده ، همان كسى است كه بنياد گذارى شهر « بر - رامسس » را آغاز كرد . چيزى كه پاره‌اى از كاوش‌هاى باستان شناسانه در جايگاه اين شهر نيز آن را گواهى مىكند . اما اين فرعون يوسف را نمىشناخته است ، مىتواند از اين روى باشد كه يوسف چند سده پيش از او در روزگار هيكسوسيان مىزيسته است ! بيگانگانى كه چندى بر مصر چنگ انداخته بودند و مصريان همواره از آنان كينه و بيزازى در دل داشته‌اند و از اين روى نمىكوشيده‌اند تا تاريخ آنان را بنويسند و زنده نگه دارند ، تا چه رسد ، به تاريخ كارگزاران و كارمندان آنان ، و يوسف نيز يكى از كارگزاران آنان بوده است . از اين روى مىتوان گفت يوسف به دو انگيزه با يكى از روىدادهايى كه همواره از آن كام مصريان تلخ و دلشان آزرده بوده ، پيوند داشته است : يكى اين كه او خود ، بيگانه‌اى آسيايى بوده است و ديگر اين كه يكى از بلند پايه‌ترين كارگزاران دولت اشغالگرى بوده است كه مصريان از آن هيچ دلخوشى نداشته‌اند ، و از اين روى هرگونه ستايشى از يوسف ، از ديدگاه فرعون ، ستايش هيكسوسيان شمرده مىشده است . « 3 » اين سخن تورات هم كه اسرائيليان از مصريان افزون‌تر و تواناتر شده بودند ، به هيچ روى نمىتواند درست و پذيرفتنى باشد و بىگمان نويسندگان تورات در اين به راه گزافه‌گويىها و

--> ( 1 ) . سفر خروج ، 1 : 8 - 10 . ( 2 ) . The Westminester Historical Atlas to the Bible , p . 37 . ( 3 ) . W . Keller , op - cit , p . 117 .