محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )
134
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )
نمىتوانستهاند با عبرانيانى كه آنها را پليد مىشمردهاند ، هم سفره و هم خوراك گردند . « 1 » بدين گونه از همين نخستين برخورد در ميهمانى يوسف ، مىتوان دريافت كه نگاه و نظر مصريان به عبرانيان چگونه بوده است ؛ نگاه و نظرى كه به هيچ روى نشان نمىدهد كه مصريان از عبرانيان خرسند و دلخوش بودهاند ، كه به عكس آشكارا نشان مىدهد كه آنان چنان از عبرانيان بيزار و ناخرسند بودهاند كه نمىتوانستهاند با آنان بر سر يك سفره بنشيند و هم خوراك گردند ، چون كه هم خوراكى با آنان را پليد و براى خود ناشايست مىدانستهاند ؛ با اين كه مىدانستهاند ، آنان برادران يوسفاند و يوسف نيز عزيز مصر است و برگزيدهء پادشاه و خزانهدار كشورشان . اينها اگر نشانگر چيزى باشد ، نشانگر بيزارى و بيگانگى آشكار اين دو گروه از يك ديگر است به گونهاى كه نياز به توضيح ندارد ، تا آن جا كه يوسف نيز خود به گزارش تورات ، از پيش ، اين بيگانگى و بيزارى را مىدانسته و پذيرفته بوده است وگر نه بنيامين ، برادران و مصريان را بر سفرههاى جداگانه نمىنشاند و گويا خواستهء او از اين كه سفرهء مصريان را از برادران جدا كرد ، همين بوده كه مبادا آنان اگر بر يك سفره بنشينند ، بر يك ديگر خشم كنند و ناخرسندى نشان دهند . از سوى ديگر از زمينههاى اين بيگانگى و بيزارى ، اين نيز مىتواند باشد كه مصريان خويش را نژاد برگزيده مىپنداشتند و تنها خود را « مردم » يا « مردان » مىدانستند و ديگران را به چشم كوچكى مىنگريستند و از اين روى سران ديگر ملتها و نژادها را « وغد » ( - نادان ، ناتوان ، فرومايه ، برده ) مىناميدند . « 2 » اين ديدگاه مصريان ، دربارهء اسرائيليان اين زمينه را نيز افزون داشت كه اسرائيليان چوپان بودند و آنان چوپانان را پليد مىشمردهاند . به هر روى ، اسرائيليان در مصر ماندند و در آن جا در سايهء هيكسوسيان جنگآور تا آنگاه كه خدا مىخواست ، زيستند . هيكسوسيان نيز بر مصر چيره بودند تا آن گاه كه فرزندانى از خاك مصر كه در برابر هيكسوسيان و سلطهءشان سر فرود نياوردند ، شوريدند و سرانجام از پى شورشى آزادىبخش ، توانستند هيكسوسيان را از مصر بيرون رانند و به نزديكىهاى لبنان بتارانند ، بدين ترتيب مصريان زمام امور را در دست گرفتند و در حدود 1575 پيش از ميلاد ، سلسلهء هيجدهم را با فرمانروايى « احمس » اول بنياد گذارند ، كسى كه نسلهاى پسين را از
--> ( 1 ) . سفر پيدايش ، 43 : 32 . ( 2 ) . محمد بيومى مهران ، الثورة الاجتماعية الاولى فى مصر الفراعنة ، 162 ، 209 ، نيز : A . H . Gardiner , Egypt of the Pharaohs , Oxford , 1967 , p . 37 .