در اين‌جا شايد اين يادآورى بجا باشد كه در گزارش توراتى داستان يوسف چيزهايى آمده كه در قصص قرآنى آن نيامده است . چيزهايى كه پاره‌اى از آنها با خلق و خوى يهوديان - نويسندگان تورات - همخوان‌اند و پاره‌اى ديگر با حقايق تاريخى ناهمخوان . چشم‌گيرترين آن‌ها اين‌هايند : 1 . از پاره‌اى تأكيدهاى تورات در داستان يوسف برمىآيد كه يهوديان به مصر چشم طمع داشته‌اند ، مثلا از اين آيات : « يوسف به برادران گفت : برويد پدر و خانواده‌هاى خويش را برداشته نزد من آييد تا بهترين زمين‌هاى مصر را به شما دهم و شما از نعمت‌هاى انبوه آن بهره‌مند گرديد ، . . . از همين جا ارابه‌ها و كالسكه‌ها برداريد تا زن و فرزندتان و پدر را با آنها به اين جا بياوريد و نگران خانه و زندگىتان در آن جا نباشيد كه همهء نيكويىهاى زمين مصر از آن شماست » . « 1 » نيز اگرچه تورات فراموش نكرده كه سفر كنعانيان گرسنه به مصر ، براى گرفتن توشه و خوراك بوده است . با اين همه تأكيد مىكند كه اين سفر از پى اجراى نقشه و توطئه‌اى بر زيان سرزمين ميزبان نيز بوده است . « 2 » 2 . به پندار تورات ، پس از گسترش خشك‌سالى در مصر « 3 » ، يوسف همهء مصر را با آنچه در آن است ، [ به بهاى نانى كه به مردم مىداد ] براى فرعون خريد ( و واژهء فرعون ، همان‌گونه كه پيش‌تر گفتيم ، هنوز در مصر به كار نمىرفت ) پندارى كه هيچ گواه تاريخى ندارد . افزون بر اين ، خدا گواه است كه من نمىدانم چرا تورات - و به سخن درست‌تر نويسندگان تورات - از پيامبرى بزرگوار ، تازيانهء عذابى ساخته‌اند بر گردهء مصريان كه قحط زدگى و بىچارگى مردم را فرصت شمرده ، همهء دارايى آنان را از پول و چهارپايان و زمين و . . . و سرانجام خود آنان را به بهاى پاره نانى خريده و بر همهء زمين مصر جز زمين‌هاى كاهنان ، چيرگى يافته تا حكومت هيكسوسيان را استوارتر سازد . گذشته از اين ، آيا فرمانروايى مصر در روزگار هيكسوسيان - روزگارى كه به گمان ما روزگار در آمدن بنى اسرائيل به سرزمين كنانه است « 4 » - بر همهء مصر چيرگى داشته تا يوسف همه زمين‌هاى آن را براى او بخرد ؟ همهء تاريخ نگاران بر اين‌اند كه گسترهء نفوذ هيكسوسيان از سوى جنوب هرگز از « قوصيه »

--> ( 1 ) . سفر پيدايش ، 45 : 18 - 20 . ( 2 ) . همان ، 46 : 1 - 4 . ( 3 ) . همان ، 47 : 13 - 26 . ( 4 ) . در اين باره بنگريد به كتاب مؤلف اسرائيل ، 237 - 245 .