محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

122

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

اين سرزنش و شماتت را پنهان داشت و به روى آنان نياورد [ و در دل ] گفت شما خود بدتريد و خدا به آنچه مىگوييد داناتر است » « 1 » . 32 . تنها در قرآن و نه در تورات ، آمده كه يعقوب به پسران گفت : « پسرانم نه از يك دروازه كه از چند دروازه به شهر درآييد ، [ اگر چه ] من نمىتوانم چيزى از خواسته‌هاى خدا را از شما بگردانم ، كه حكم جز از آن خدا نيست ، بر او اميد مىبندم و توكل مىكنم و بايسته است كه همهء اميدواران به او تكيه و توكل كنند » « 2 » . 33 . نيز تنها در گزارش قرآن و نه در تورات مىخوانيم كه پس از بازيابى جام ، برادران به مشورت نشستند و بزرگ‌ترشان گفت : « نزد پدر خويش بازگرديد و بگوييد پدر جان ! پسرت ( بنيامين ) دزدى كرد و ما جز به چيزى كه داشتيم گواهى نداديم و [ پديده‌هاى ] پوشيده و غيبى نيز كه دست ما نيست » « 3 » و چون بر پايهء تجربهء پيشينى كه دربارهء يوسف داشتند ، مىترسيدند اين بار نيز پدر سخن آنان را باور نكند ، از او خواستند كه درستى سخن آنان را از مصريان و كاروانيان باز جويد ، گفتند : « از مردم شهرى كه در آن جا بوديم و از كاروانيانى كه با آنها به اين جا آمديم ، پرس و جو كن [ تا آشكار شود ] كه ما راست گويانيم » « 4 » . 34 . آيات قرآن برمىآيد كه يوسف از برادران پرسيد كه با يوسف و برادرش چه كرده‌اند . و برادران از اين پرسش يوسف را شناختند و به گناه خويش در حقّ يوسف و اين كه خداوند او را برترى داده ، خستو ( معترف ) شدند و اين جا بود كه يوسف آنان را بخشود : « گفت : آيا مىدانيد كه چون جاهل و جوان بوديد با يوسف و برادرش چه كرديد ؟ گفتند : آيا تو خود يوسفى ؟ گفت : آرى من يوسفم و اين برادرم ( بنيامين ) است . خدا بر ما منت نهاد كه بىگمان هر كه پروا پيشه كند و پايدارى ورزد ، خدا پاداش نيكوكاران را فرو نمىگذارد ، گفتند : به خدا سوگند كه خداوند تو را بر ما برگزيد و ما خطا كرديم » . يوسف گفت : امروز ديگر بر شما سرزنشى نيست ، خداوند شما را مىبخشايد و او مهربان‌ترين مهربانان است » « 5 » . و اين گفت‌وگوها همه پس از آن است كه يوسف ، بنيامين را از آنان گرفت و آنان به نزد

--> ( 1 ) . سورهء يوسف ، آيهء 77 . ( 2 ) . سورهء يوسف ، آيهء 67 . ( 3 ) . 2 . سورهء يوسف ، آيات 81 - 82 . ( 4 ) . سفر پيدايش 45 / 1 - 14 . ( 5 ) . « قالَ هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَ أَخِيهِ إِذْ أَنْتُمْ جاهِلُونَ * قالُوا أَ إِنَّكَ لَأَنْتَ يُوسُفُ ، قالَ أَنَا يُوسُفُ وَ هذا أَخِي قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنا إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَ يَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ * قالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ آثَرَكَ اللَّهُ عَلَيْنا وَ إِنْ كُنَّا لَخاطِئِينَ * قالَ لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ » ( سورهء يوسف ، آيات 89 - 92 ) .