صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

مقدمه 71

رسالة في الحدوث ( حدوث العالم )

وكاملترين است ؛ ولى همانطور كه دانستيم اصالت اين نسخه مورد ترديد است ، وبيشتر به يك متن تصحيح شده مىماند . نسخه‌هاى آس ، مر 1 ، مر 2 وال نيز افتادگيها يا نادرستيهاى پر شمارى دارند ؛ واز اين رو نمىتوان آنها را نسخهء أساس قرار داد . وضعيّت نسخهء دا 1 را نيز پيش از اين دانستيم ؛ گذشته از كمّيّت اشتباهات آن ، كيفيّت آنها بگونه‌اى است كه أساسا در شأن نسخهء أصل نيست . با اين حال ، موارد صحيح اين نسخه كم نبوده ، در شكل يأبى متن نهايى مؤثّر ومفيد واقع شده است . امّا نسخهء دا 2 ، با اينكه پس از نسخهء مج كم غلطترين است ، بدليل پاره‌اى از افتادگيها ونادرستيها ونيز موارد منحصر بفردى كه نشان مىدهد احتمالا تحرير ديگرى از مؤلّف است فاقد صلاحيّت لازم براي أساس قرار گرفتن بنظر رسيد . با وجود اين ، نسخهء دا 2 نيز همانند نسخهء دا 1 - وبلكه بيش از آن - در فرآهم آمدن متن مصحّح كارآمد وسودمند بوده است . بنابراين بنظر رسيد شيوهء تصحيح رساله بگونه‌اى باشد تا با پيرايش نسخه‌ها ، در نهايت متنى آراسته شود كه هم نزديكترين متن به نوشتهء مؤلّف بنمايد وهم صحيحترين . بدين منظور ، از يك سو اوّلا به نسخهء دا 2 كه احتمال رونوشت بيواسطهء آن از روى خطّ مؤلّف بسيار است ، وثانيا به نسخهء دا 1 كه رونوشت آن با يك واسطه از خطّ مؤلّف محتمل مىنمايد عنايت ويژه داشتيم ؛ واز ديگر سو ، در ضبط واژه‌ها وعبارات صحيح - مخصوصا شكل درست افعال از حيث تذكير وتأنيث - ، بيشترين استفاده را از نسخهء مج برديم ، ودر عين حال از ضبطهاى صحيح نسخه‌هاى ديگر نيز بىبهره نمانديم .