فخر الدين الرازي

مقدمه 38

شرح الاشارات والتنبيهات

ليلهء دوّم شهر رمضان 1339 از مقابله قسم منطق وتصحيح آن با نبود نسخه صحيحه فراغت حاصل شد ، محمد طاهر تنكابني » . 6 - نسخه خطّى 5212 مجلس شوراى اسلامى نوشته 1094 ه . ق . كه شامل همهء بخش‌هاى منطق ، طبيعيّات والهيّات مىباشد . نسخه‌اى است كامل وكم غلط كه عبارات متن إشارات را هم به طور كامل آورده است . 7 - نسخه خطّى به شماره 1889 كتابخانه خدابخش اورنبيل در پتنهء هند كه احتمالا نوشتهء حدود 700 ه . ق . است . اين نسخه شامل همهء بخش‌هاى منطق وفلسفه است . عبارت « بلغ مقابلة » در حواشي آن ، واصلاحات واضافاتى كه در متن وحاشيهء أوراق اين كتاب ديده مىشود حكايت از آن دارد كه با نسخه‌اى ديگر مقابله شده است . با همّت وتلاش پىگير دوستانى كه در كشور هندوستان به تحصيل اشتغال داشتند توانستيم ميكرو فيلمى از اين نسخه تهيه كنيم . 8 و 9 - نسخه خطّى شماره 1890 و 3585 كتابخانهء خدابخش هند كه اوّلى داراى 79 برگ ودوّمى داراى 270 برگ مىباشد . ( نگ : مفتاح الكنوز ( فهرست مخطوطات عربى كتابخانه خدابخش اورنبيل پتنه ) : ج 2 ؛ ص 212 وج 3 ؛ ص 142 ) . متأسّفانه تاكنون عكس يا ميكرو فيلمى از اين دو نسخه نتوانسته‌ايم تهيّه كنيم واطّلاعى از كامل يا ناقص بودن وكيفيّت واعتبار اين نسخه‌ها نداريم . 10 - نسخه خطّى به شماره 38 ج كتابخانهء دانشكدهء الهيّات دانشگاه تهران كه احتمالا نوشته سدهء يازدهم هجرى است . ( فهرست نسخه‌هاى خطّى كتابخانه : ص 467 ) اين نسخه خوانا وشامل همهء بخش‌هاى منطق وفلسفه بوده وبا نسخه شماره 1889 هند هماهنگ است ، امّا داراى افتادگىها واغلاطى نيز مىباشد . 11 - نسخه خطّى 8841 كتابخانه آستان قدس رضوى كه سال تحرير آن 1031 ه . ق . مىباشد . أوائل اين نسخه بازنويسى شده است . اين نسخه شامل همهء بخش‌ها بوده ولى داراى افتادگىها واغلاط بسيارى مىباشد . بخش طبيعيّات والهيّات كتاب « شرح إشارات امام فخر رازي » يكبار در سال 1290 ه . ق . در « دار الطّباعة العامرة » وبار ديگر در سال 1325 ه . ق . در « مطبعة الخيريّه » در مصر در حاشية شرح إشارات خواجة نصير الدين طوسي به نام « شرحي الإشارات » چاپ شده است . اين دو طبع با آن كه به لحاظ ظاهري وصفحه آرائى با هم تفاوت دارند ولى به لحاظ ضبط كلمات ووجود اغلاط عين يكديگر بوده وهيچ تفاوتى بين آنها نيست واحتمالا چاپ دوّم از روى اوّلى حروفچينى شده است . هر دو طبع فاقد بخش منطق بوده وظاهرا از بخش منطق شرح إشارات امام فخر رازي نسخه چاپى در دسترس نيست .