كمال « 1 » يافتند ، ايشان را مفارقتى باشد « 2 » و از اين عالم ، چنان كه مار خواهان پوست افكندن بود . و خداى تعالى از يوسف عليه السّلام اين حكايت كرد آنجا كه گفت : « تَوَفَّنِي مُسْلِماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ » ( 12 / 102 ) . و رسول ما را ، گفت عليه السّلام « وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى » ( 93 / 5 ) . و اولياء « 3 » متشبّه به ايشان را گفت : « فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ » ( 62 / 7 ) . پس خواجه ، ازين وجه به اين معنى اشارت كرد و ديگر بديب النّمل « 4 » عبارت مىكند از كم آزارى و پنهان داشتن مقصد و مطلب خويش و مستغنى بودن از هر چه التفات بدان ، ترا از سعادت كلّى باز دارد و در مصحف مجيد هم برين « 5 » معنى تنبيه كرده‌اند « 6 » . « عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً » الآية ( 25 / 64 ) . و ترا از آن ديگر اشارت كرد ، كه خواجه كرده است ، مراد از شياطين ، نزديك حكماء ببايد شناخت ، تا اين رمز ترا حلّ افتد ، كه لطيف رمزيست « 7 » . ببايد دانستن كه با نفس مردم ، قوتهااند ، موجود شده ، چنان كه در كتب مبسوطه آن را ياد كرده‌اند ، و اين قوّتها با نفس مردم بهم موجودند ، چون قوّت خيالى « 8 » و وهمى و قوّت خشم و قوّت شهوت « 9 » و اين قوّتها چون توانند مردم را از علم دانستن و از راه ، نجات طلب كردن ، باز دارند ، و چون مراد از اطلاق لفظ شيطان ، به نزديك ايشان ، بدانستى ، بدان كه مراد از پيش آدمي و از پس آدمي ، بنزديك « 10 » ايشان عبارت بود از دو قوّت « 11 » كه نفس ناطقه را

--> ( 1 ) - كمالى . ( 2 ) - باشد از اين . ( 3 ) - را و منسيه . ( 4 ) - به دبيب النمل . ( 5 ) - بر اين . ( 6 ) - كرداند . ( 7 ) - رمزى است . ( 8 ) - عيالى . ( 9 ) - شهويه . ( 10 ) - أصل نزديك . ( 11 ) - عبارت از دو قوة است .