ندارد ، واجب بالذات منزّه از حركت ، سكون وتغيّر است ؛ در واجب بالذات كثرت راه ندارد ، امتناع علم به حقيقت واجب بالذات ؛ استحالهء تقرّر صورت علمي در ذات واجب ومباحثى مانند : تقابل واقسام آن ، چگونگى عروض اضافه بر واجب الوجود ، كيفيت عروض سلوب بر ذات واجب الوجود ، عينيت صفات وذات واجب الوجود ، لوازم صفات كمالى واجب الوجود ، چگونگى صدور كثرات ، تقدّم سرمدي واجب بالذات ، حدوث وقدم دهري پرداخته است . در اين فصل مصنّف براي اثبات حدوث دهري ممكنات برهاني را اقامه مىكند كه در كتابهاى ديگرش طرح نكرده است . أو خود مىگويد : « فهذا برهان آخر وراء ما قوّمناه بإذن اللّه في الصحيفة الملكوتية وفي غيرها من صحفنا الحكمية . » « 1 » 5 . فصل پايانى كتاب كه شايد جذّابترين وخواندنىترين فصول آن باشد ، به مباحث معرفت‌شناسانه وديدگاههاى مير در مقولهء علم بويژه علم الهى اختصاص دارد . عمدهء مباحث اين فصل عبارتند از : تقسيم علم به حصولي وحضوري وتعريف آنها ، رابطهء علم حصولي وحضوري ؛ معلوم در علوم حصولي وحضوري ؛ علم جواهر مفارقه ؛ ترتيب وترتّب علوم وادراكات ؛ اتّحاد عقل وعاقل ومعقول ؛ علم واجب به أشياء ؛ عينيت علم وذات واجب ؛ علم به معلول ؛ علم فعلى وانفعالى ونقد ديدگاه شيخ الرئيس در اين باب ، علم اجمالي وعلم تفصيلي ؛ وچگونگى انكشاف صور متعدّد براي نفس آدمي . وامّا برجستگيهاى اثر حاضر وجايگاه آن در ميان آثار برجاى مانده از مصنّف : در بررسى بدوي تقويم الإيمان سه ويژگى عمده را مىتوان براي آن برشمرد : 1 . آن گونه كه از شواهد وقراين برمىآيد ، گويا تقويم الإيمان نيز همانند : الأفق المبين ، الإيماضات والتشريقات ، التقديسات والقبسات از جمله كتابهاى درسىاى بوده كه مير خود براي شاگردانش تدريس مىكرده . چه در حاشية برخى از نسخه‌هاى آن ، حواشي وتعليقاتى با عنوان « سمع » وجود دارد كه بيانگر نكاتى است كه شاگردان در محفل درس از زبان أستاذ شنيده ويادداشت كرده‌اند . شاهد ديگرى كه اين احتمال را قوّت مىبخشد

--> ( 1 ) . اثر حاضر ، ص 323 .