السيد احمد بن زين العابدين العلوي العاملي
7
شرح كتاب القبسات
الحق بضمان الصدق « 20 » أبو العباس لوكرى ارجاع مىدهد . أو حدوث را به سه نوع تقسيم مىكند : أول اينكه وجود مسبوق به عدم محض ( ليس مطلق ) باشد در مرتبهء ذات وبه نحو مسبوقيت ذاتي نه مسبوقيت انفكاكى واين را حدوث ذاتي گويند . دوم اينكه بعد از عدم زماني باشد به نحو بعديت متكمم انفكاكى وآن را حدوث زماني گويند . سوم اينكه وجود بعد از عدم صريح باشد به نحو بعديت متكمم غير انفكاكى واين را حدوث دهري گويند ودر پايان اين تقسيم نتيجة مىگيرد كه حدوث زماني وحدوث دهري بر حسب معنى ومفهوم مختلف ولى بر حسب تحقق وجودي متلازماند « 21 » . أو احترام فراوانى براي ابن سينا قائل است وديگران را در برابر أو در مرتبه فروترى قرار مىدهد « 22 » ودر موارد متعددى به كتاب مفتاح الشفاء والعروة الوثقى كه شرح كتاب الشفاى ابن سيناست ارجاع مىدهد « 23 » . ودر مورد فخر الدين رازي برخلاف أستاذ خود ميرداماد كه أو را « امام المتشكّكين » و « امام المتشكّك المشكّك » مىخواند از أو به عنوان « الامام الرازي » و « الفاضل الرازي » ياد مىكند . « 24 » أو در بيان وشرح ألفاظ به روش معمول زمان خود تفسير برأي نمىكند بلكه هميشه گفتار خود را به آنچه كه ائمهء لغت آوردهاند مستند مىسازد واز ميان آنان بيشتر به قاموس فيروزآبادى ونهايهء ابن أثير وأساس اللغهء زمخشري ومجمل اللغهء ابن فارس ارجاع مىدهد هر چند در برخى از موارد در شرح برخى از كلمات غير عربى وجه اشتقاق عربى را مىجويد « 25 » واين گونه مسامحات در ضبط برخى از نامهاى غير عربى نيز
--> ( 20 ) . اين كتاب بوسيلهء دكتر إبراهيم ديباجى تصحيح ودر سال 1373 ه ش بوسيلهء مؤسسهء مطالعات اسلامى دانشگاه تهران با همكارى مؤسسهء بين المللى انديشه وتمدن اسلامى مالزى چاپ شده است . ( 21 ) شرح كتاب القبسات ص 94 ( 22 ) ماخذ پيشين ، ص 117 ( 23 ) ماخذ پيشين ، ص 114 و 232 ( 24 ) ماخذ پيشين ، ص 226 و 411 ( 25 ) مانند توضيحاتى كه دربارهء لغت « ميمر » در ص 128 داده وريشه آن را در عربى جستجو كرده است در حالي كه اين كلمه سريانى است memra كه دزى آن را در متمم فرهنگنامههاى عربى ( پاريس 1927 ) ، ج 2 ص 631 ذكر كرده است .