السيد احمد بن زين العابدين العلوي العاملي
6
شرح كتاب القبسات
اين دانشمند محترم سيد محمد على روضاتى در فهرست كتب خطى كتابخانههاى أصفهان اطلاعات گرانبهائى دربارهء خاندان أو وفرزندش عبد الحسيب وفرزند فرزندش مير محمد اشرف مولف علاقة التجريد در ذيل آن كتاب ودرباره خود أو وآثارش در ذيل لوامع رباني باهل علم تقديم داشتهاند « 14 » ونيز دانشمند محترم حجّة الإسلام آقاى رسول جعفريان در مقاله خود تحت عنوان أدبيات ضد مسيحي در دوران صفوى كه در ضمن كتاب مقالات تاريخي آورده شده منابع موجود درباره شرح أحوال وآثار وأفكار اين حكيم بزرگ را يادآور شدهاند « 15 » . أرباب تراجم همگى بر فضل وزهد وقدرت أو در علم كلام ومناظره اتفاق دارند « 16 » واجازاتى كه از استادان خود ميرداماد وشيخ بهائى دريافت داشته نشانه احترام وافرى است كه آنان نسبت به شاگرد خود داشتهاند وتعبير « فهو من جبال العلم » « 17 » الحق شايسته وسزاوار آن حكيم توانا است . أو كه پسر خاله وداماد ميرداماد بوده بيش از هر كس باو نزديكى داشته واز أفكار وانديشههاى أو بهرهمند شده است واز همين روى در كتاب حاضر مىگويد : روزگار درازى از آتش قبسات صحبت أو واز جذوات ملازمت أو برخوردار بودم ودر خطاب با « العلماء القدّيسون » مىگويد من هم همچون استادم شهاب قبسى را بشما تقديم مىدارم كه از روشنى وگرمى آن بهرهمند شويد . فيض روح القدس ار باز مدد فرمايد * ديگران هم بكنند آنچه مسيحا مىكرد « 18 » سيد احمد در اين كتاب همان روش أستاذ خود ميرداماد را دنبال مىكند ودر طرح حدوث دهري از آراء شيخين يعنى فارابى وابن سينا استمداد مىجويد وجاى جاى به كتاب التحصيل « 19 » تلميذ ابن سينا يعنى بهمنيار بن مرزبان وكتاب شاگرد بهمنيار يعنى بيان
--> ( 14 ) . فهرست كتب خطى كتابخانههاى أصفهان ، سيد محمد على روضاتى ، أصفهان 1341 ه ش / 1382 ه ق ) ، ج 1 ص 157 و 169 ( 15 ) . مقالات تاريخي ، رسول جعفريان ( قم 1375 ه ش / 1417 ه ق ) ، ص 220 ( 16 ) . رياض العلماء ( قم 1401 ه ق ) ج 1 ص 39 ، أمل الآمل ، شيخ حر عاملي ( نجف 1385 ه ق ) ، ج 1 ص 33 ( 17 ) - تكملة أمل الآمل ، سيد حسن صدر ( قم 1406 ه ق ) ص 69 ( 18 ) . شرح كتاب القبسات ، مير سيد احمد علوي ( تهران 1376 ) ، ص 88 ( 19 ) . اين كتاب بوسيلهء مرحوم شهيد مرتضى مطهرى تصحيح وبا تعليقات در سال 1349 ه ش بوسيلهء دانشگاه تهران چاپ شده است وترجمهاى كهن از اين كتاب تحت عنوان جام جهان نماى بوسيلهء مرحوم محمد تقي دانشپژوه وأستاذ شيخ عبد اللّه نوراني تصحيح وبوسيلهء مؤسسهء مطالعات اسلامى دانشگاه تهران - دانشگاه مكگيل در سال 1362 ه ش منتشر شده است .