فخر الدين الاسفرايني النيشابوري

مقدمه 66

شرح كتاب النجاة لابن سينا ( قسم الالهيات )

البتة اين مطلب قابل تذكّر است كه در پاره‌اى از موارد ، سير عبارت در كتاب مبدأ ومعاد همراه با ايجاد عنوان فصلى در عبارت است « 1 » كه نجاة فاقد آن مىباشد . گذرى بر فصول بخش إلهيات كتاب نجاة بخش إلهيات كتاب نجاة ، در بيان يك دوره از مباحث ما بعد الطبيعة است ؛ شيخ در آغاز كتاب بسان إلهيات شفاء به موضوع علم الهى مىپردازد ، وجهت اين مدّعا كه « وجود » ، موضوع علم الهى است ، به نفى اين ادعى كه واحد موضوع علم الهى باشد مىرسد اگر چه در فصل أول ، به لحاظ تساوق واحد وموجود ، اين صلاحيت را به كلّى از « واحد » نفى نمىنمايد . در پى اين گفتار بالتبع بحث به « عوارض ذاتية » كه در حدّ موضوع علم است ، معطوف مىگردد . سپس شيخ به اقسام موجود ، واقسام واحد وكثير مىپردازد كه در دنبال بحث از اقسام موجود سخن به جوهر وعرض ومآلا به تقسيم جوهر مىرسد ؛ در اين جا ، شيخ به طور مفصل از اثبات مادة وصورت وكيفيت تعامل بين آن دو سخن مىگويد ؛ وجهت تكميل بحث گذرى بر اقسام عرض مىنمايد . پس از اين ، وى در فصل دوازدهم به بعد ، گفتار خود را به مباحث علت معطوف مىسازد وبه ناگاه رشتهء سخن تا آخر مقاله أول به مباحث قوه ، نفى

--> ( 1 ) . از باب نمونه بنگريد : مبدأ ومعاد / 22 ، عنوان فصل 16