أو نيز از چنين سير وگشت وگذار روحاني سخن به ميان مىآيد . أو در فصل 2 مقالهء 5 قسم 2 حكمة الاشراق از رهيدن جانهاى روشن پاك به سوى جهان روشن ودر فصل 9 همين جا از سرگذشت رهروان سخن داشته است . هم چنين أو در فصل 21 كلمة التصوف « في الإشارة بشرط ورود الخلسات » مىگويد : هر كه هماره در ملكوت بينديشد وبا فروتنى خدا را ياد كند وبه جهان پاك بىآلايش با باريك بيني بنگرد واز خوردنى وخواهشها بكاهد وبا نياز ونماز بردن نزد پروردگار شبها را به روز بياورد ، ديرى نخواهد گذشت كه خلسه‌هاى خوش آيند مانند پرتوى بر أو مىدرخشد ودر جان أو درنگ مىكند وأو را مىگستراند ومىپيچاند . اين خلسه همان تجربت وآزمايش روحاني است كه أو در حكمة الاشراق ( فصل 3 مقاله 5 ، قسم 2 بند 247 ص 232 چاپ دوم ) بدان أشارت كرده واز آن به « تجارب صحيحة » تعبير نموده است . گونه‌اى از اين خلسه را در آغاز اثولوجيا وتاسوعات يا نه بهر پلوتينوس مىبينيم . مىدانيم كه عارفان وصوفيان از آن بسيار داشته‌اند . سهروردى در فصل 1 مورد 3 علم 3 تلويحات ( ص : 70 - 74 ) ومرصاد عرشي آن بند 89 ( ص 115 ) از دو خلسه يا تجريد خود ياد كرده است ( لوامع الاشراق دوانى ص 29 ) . روزبهان ديلمى شيرازي در كشف الاسرار ومكاشفات الأنوار خود سرگذشت علمي خويش آورده وديدارهاى روحاني خود را برشمرده است ( ديباجهء روزبهان نامه ص 43 ) . ابن العربي هم در باب 381 الفتوحات المكية ودر آغاز فصوص الحكم از چنين ديدار روحاني نام مىبرد ( نيز پايان نهاية البيان في دراية الزمان قيصرى ساوى ) . كمال الدين حسين كاشفي بيهقى خلسه‌اى دارد كه در شب چهارشنبه 13 شعبان 872 أو را دست داده است ( المشيخة ص 170 ش 43 / 2143 دانشگاه ) هم چنين غياث الدين منصور دشتكى در پايان مرآة الحقائق ومجلى الدقائق از خوابى كه در 895 ديده وبه جهان روشنايى رفته است ياد مىكند . محمد تقي مجلسي خلسه دارد ( سيه 3 : 393 ش 5 / 1223 ) وپيامبر را هم به خواب ديده است كه صحيفهء سجاديه را به أو داده