يحيى السهروردي

52

رسالة هياكل النور ( فارسي )

ديگر سلاطين هند نگاشته شده‌اند هم از آشنايى أو با آنها خبر مىدهد . به هر حال ، دوانى در شواكل الحور خود ، گويا به ملاحظهء قشرگرايى تركمانان سنّى حاكم بر إيران آن هنگام ، راه پرده‌پوشى وتقيّه را در پيش گرفته وبيشتر در جهت تفسير عددي هياكل النّور برآمد ؛ چنان كه در ردّ بسيارى از آراى گنوستيك وبرداشت‌هاى پانته‌ئيستى سهروردى كوشيد ؛ هر چند كه باز هم از فحواى كلّى اين اثر ، عمق انديشه وژرفاى آشنايى أو با حكمت اشراقي آشكار است . 16 - 3 . در واقع ، همين پرده‌پوشىها بود كه غياث الدّين منصور دشتكى ( م 949 ق ) را به واكنش برانگيخت وأو در پاسخ به دوانى ودر ادامهء ردّيه‌هاى نگاشته بر آثارش ، اشراق هياكل النّور لكشف ظلمات شواكل الغرور را نگاشت . تاريخ دقيق تأليف اين اثر معلوم نيست ، امّا از تصريح مؤلّف در تكملة المجلى خود برمىآيد كه پيش از سال 895 ه ق بوده است « 1 » . دشتكى در ديباچهء اين شرح به بدگويى وبدزبانى از دوانى برخاسته وآنگاه چنين عنوان كرده كه علّت نگارش اين رساله نه در خرده‌گيرىهاى دوانى بر پدرش صدر الدّين دشتكى « 2 » بوده ، كه بنا بر « وَجادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » نرمش بر خشونت أرجح است ، بلكه « السيّئ بالسيّئ والبادى أظلم » أو را واداشته كه بدين كار اقدام كند وسنگ‌هاى

--> ( 1 ) . نك : على نقى منزوى ، « مرآت الحقائق ومجلى الدقائق » ، ماهنامهء چيستا ، سال پانزدهم ، شمارهء 143 ، آذر 1376 ش ، ص 177 . ( 2 ) . غياث الدّين از پدرش چنين ياد مىكند : « سيّد حكماء الزمان صدر أعاظم الآوان » . نك : اشراق هياكل النّور ، نسخهء كتابخانهء آستان قدس رضوى به شمارهء 768 ، پيشين ، برگ 3 ب .