يحيى السهروردي
50
رسالة هياكل النور ( فارسي )
پسنديد وبرگزيد ؛ چرا كه در مقابل اعتدال نسبى موضع طوسي در برخورد با فيلسوفان مسلمان وآموزههايشان ، اثر خواجهزاده سرشار بود از تعصّب وقشرگرايى در برخورد با آنها . بدين ترتيب ، علاء الدّين در پى مردود شدن داورى نامهاش ، معترضانه به إيران بازگشت واز آنجا به فرارودان رفت ودر سمرقند در گذشت . 13 - 3 . در اين هنگام در شهرهاى بزرگ إيران مانند أصفهان ، سبزوار ، كاشان ، نيشابور وهرات مراكز علمي متعدّدى فعّال بودند . از اين مراكز ، مدرسهء خاندان كهن سال دشتكى « 1 » ومدرسهء جوان ونوبنياد دوانى « 2 » در شيراز بيشتر به فلسفه وآموزش أصول گنوستيسيسم إيراني / اسلامى شهرت داشتند . در اين مدرسهها كتابهايى چون شرح تجريد علامه از ملا على قوشچى ( م 879 ق ) وشرح مطالع الأنوار از قطب رازي محمّد بن محمود أصفهاني ( م 766 ق ) ودر سطح عالىتر هياكل النّور سهروردى تدريس مىشد ، البتة بنا بر روش آموزگاران هر يك از آن دو مدرسه . 14 - 3 . بدين ترتيب در حالي كه در غرب فرات بار ديگر توجه به تهافت الفلاسفة غزالى رشد مىكرد ، در شرق دجله پاسخ نامهء سهروردى بدان مورد توجه قرار گرفت . پس ، نخستين شرح كامل بر هياكل النّور توسط جلال الدّين دوانى ( م 908 ق ) به زبان عربى ودر آغاز هشتمين دههء سدهء نهم هجرى با عنوان شواكل الحور تأليف شد . از پايان نامههاى
--> ( 1 ) . دربارهء اين خاندان نك : محمّد كريمى زنجانى أصل ، « خاندان دشتكى » ، دايرة المعارف تشيّع ، پيشين ، ج 7 ، صص 45 - 47 . متأسفانه اين مقاله نيز به سرنوشت مقالهء « دار العلم فاطميان » دچار شده است . ( 2 ) . دربارهء أو نك : همو ، « دوانى ، جلال الدّين محمّد » ، همان جا ، پيشين ، ج 7 ، صص 586 - 589 .