لا يزال خداوند متعال است « 1 » ؛ هيكل پنجم در بيان حركت دورى است در دو فصل : 1 ) حركت فلك خودجوش واز نفس أزلي أو است « 2 » ، 2 ) خود فلك وحركت آن ، فيض أزلي الهى است ، پس آغاز وانجام ندارد « 3 » ؛ هيكل ششم نيز در اثبات جاودانگى روان آدمي است كه پس از مرگ از بدن جدا شده وبه جهان نور مىپيوندد وسخن شيخ در آن به رأى فارابى در اين زمينه بسيار ماننده است « 4 » ؛ وسرانجام هيكل هفتم به بيان نبوات ومعجزات وكرامات ومنامات وبيان چگونگى پيوند روان آدمي با جهان نور در حالت خواب يا جنون مىپردازد . سهروردى از مطالب دو هيكل أخير در مقالت پنجم از قسم دوّم حكمة الاشراق به تفصيل بحث كرده است « 5 » . 9 - 2 . شيخ اشراق در فصل پنجم از هيكل چهارم ، به اثبات نخستين أصل تكفير كردهء غزالى پرداخته وجاودانگى جهان را هم چون فيض لا يزال خداوندى در نظر مىگيرد ؛ چنان كه در هيكل پنجم نيز حركت عالم را خودجوش وابدى ودورى - نه مستقيم - ذكر مىكند . در هيكل ششم أو بر نهج جريان كلّى گنوستيسيسم إيراني / اسلامى ، به بحث واثبات مسألهء روحاني بودن پديده‌هاى اخروى مىپردازد ؛ وسرانجام ،

--> ( 1 ) . همان ، صص 172 - 173 . ( 2 ) . همان ، صص 131 - 132 . ( 3 ) . همان ، صص 182 - 183 . ( 4 ) . نك : محمّد كريمى زنجانى أصل ، هياكل النّور ؛ شيخ اشراق وپاسخ به غزالى ، پيشين ، فصل پنجم . ( 5 ) . شهاب الدّين يحيى سهروردى ، مجموعهء مصنّفات شيخ اشراق ، پيشين ، ج 2 ، صص 216 - 257 .