أبو علي سينا

ديباچه 84

النجاة من الغرق في بحر الضلالات

است كه در كتاب في علم ما بعد الطبيعة در فصلهاى هفده تا نوزده آن آمده وآن گزيدهء گفتار إسكندر دربارهء عنايت است . پاول كراوس در مجلهء بنياد مصرى سال 1941 ( 23 : 277 ) وبدوي در الأفلاطونية المحدثة ودر افلوطين عند العرب ( 55 و 63 ) واشترن S , M , Stern در « مجموعهء رسائل عبد اللطيف بغدادي در بررسى اسلامى . IS سال 1962 در كراچى ص 53 - 70 وانگليكانوى ويرث A . Neuwirth در ديباچهء سه زبانهء چاپ خود از مقالهء لام عبد اللطيف بغدادي با ترجمهء آلمانى ( 1979 ) از دو نسخهء آثار أو سخن داشته‌اند ( 117 حكمة تيمور دار الكتب قاهره و 14 / 1279 جار الله برگ 140 ر - 187 ر ) گرهارد اندرس G . Endres در فهرست نگارشهاى ابن عدي ( ص 76 ) از عنايت إسكندر ياد كرده است . كندى راست : الاستطاعة ، التدبير ، تثبيت الرسل ، ورازي را است : التدبير ودعوة النبي ( ابن نديم 315 و 316 - فهرست بيرونى 16 - 20 ) در أنموذج العلوم باب 16 هم بندى از رسالهء عنايت إسكندر ديده‌ام . 3 - در نجات ( ص 19 ) از « مطلقه وتقسميه » ياد شده همان كه در فضايح الباطنية غزالى ( ص 22 چاپ ليدن وص 85 چاپ مصر ) مىبينيم كه به جاى حملى وشرطي بكار رفته است . 4 - ابن سينا در اثبات معاد در الهى نجات ( ص 683 - 686 ) ودر الهى شفاء ( ص 435 چاپ سنگى تهران وص 423 - 425 چاپ مصر ) والمبدأ والمعاد فصل 4 مقاله 3 ( ص 110 - 114 ) ورسالهء نفس شانزده فصلى ( ص 147 - 148 چاپ استانبول ) پنج أصل آورده واينها روان‌شناسانه ونئولوژيك است . صدراى شيرازي هم در همين مسأله در أسفار يازده أصل گذارده است . أو در المبدأ والمعاد ( ص 279 - 288 ) والشواهد الربوبية ( ص 181 - 184 ) والعرشية ( 144 - 152 ) هفت أصل آورده كه بيشتر آنها از همان دوازده تا هستند . اين أصلها همه هستيشناسانه وانتولوژيك است واينها همه جز آن اصلهاست كه أو در معاد از آغاز وانجام خواجهء طوسي گرفته است ( راهنماى كتاب 5 : 33 ) دربارهء معاد در مقايسهء 98 و 105 المقابسات أبو حيان توحيدي ( ص 343 و 357 ) آمده است كه قومسى گفته است كه اعتقاد به معاد فطرى است نه ساختگى