350 - فيلم دانشگاه 1 : 296 ) 10 - التعليقات ( مهدوى 49 ) كه گويا در آن از فارابى در يادداشت‌نويسى وتعليق نگارى پيروى كرده باشد . آن را بهمنيار روايت كرده ولوكرى بر ان فهرست نوشته است ، از سه نگارش آن يكى را بدوي چاپ كرده است . 11 - المباحثات ( مهدوى 105 ) كه گفتگويهاى أو با شاگردان برجسته‌اى مانند بهمنيار وابن زيله در ان گذارده شده وآن را دو نگارش است كه يكى از آنها در شش مباحثه است ، نگارش ديگرى از ان را در چاپ بدوي مىبينيم . از اين دو دفتر به انديشهء خود ابن سينا بهتر مىتوان پىبرد تا ديگر دفترها . 12 - المبدأ والمعاد ( مهدوى 106 ) كه گزيده‌اى از آغاز وانجام شناسى جهان را در آن مىبينيم ومسائل طبيعي والهى با روش خاصي در ان با هم آميخته شده ونشان دهندهء نگاهى است كه يك فيلسوف الهى خاورى به سراسر جهان دارد ودر ان به راز بسيارى از مسائل فلسفي برمىخوريم . دانشمندانى چند مانند خواجهء طوسي وأثير الدين ابهرى وديگران از أو پيروى كرده ورساله‌هاى كوچكى در اين زمينه دارند ( فهرست منزوى ) صدراى شيرازي هم از ان پيروى كرده والمبدأ والمعاد ساخته است كه به فارسي هم در آمده است ( چاپ آقاى عبد اللّه نوراني ) . ترجمهء فارسي مبدء ومعاد ابن سينا از آقاى محمود شهابى در دانشگاه تهران چاپ شده است . گويا كهن‌ترين نسخهء المبدأ والمعاد شمارهء 3268 احمد ثالث نوشتهء 580 باشد ( فيلمها 1 : 551 ف 967 ع 3173 ) مبدء والمعاد را آقاى نوراني چاپ كرده است . ابن سينا گذشته از اينها تك نگارىها ( منوگرافى ) هم در بخشهاى گوناگون فلسفه دارد . در منطق أو را بيست دفتر كوچك وبزرگ است كه من در گفتارم دربارهء منطق ابن سينا ( در هزارهء دوم أو ) آنها را بر شمردم . در رياضى أو راست « الزاوية » ( مهدوى 80 ) . در خودشناسى ومعرفة النفس أو راست : 1 - النفس على سنة الاختصار در ده فصل . 2 - النفس على طريق الدليل والبرهان در شانزده فصل چاپ اولكن در رسائل ابن سينا ، وآن را دو ترجمه فارسي است .